153 onderzoeken en eigen leerstoelen: hoe diep zit de NCTV in de Nederlandse wetenschap?

Help door deze informatie met iedereen op je socials te delen!

De banden tussen de NCTV en de “wetenschap” zijn dieper dan de meeste Nederlanders vermoeden: de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid heeft sinds 2005 maar liefst 153 onderzoeken laten uitvoeren en eigen leerstoelen aan Nederlandse universiteiten ingesteld. Dit blijkt uit de antwoorden die het kabinet heeft gegeven op Kamervragen van Pepijn van Houwelingen (Forum voor Democratie).

Een veiligheidsdienst die de wetenschap financiert

De NCTV, een dienst die formeel geen inlichtingenbevoegdheden heeft zoals de AIVD of MIVD, heeft via financiering van wetenschappelijk onderzoek een stevige vinger in de pap bij Nederlandse universiteiten. Door leerstoelen in te stellen en onderzoeksprojecten te financieren, oefent de NCTV indirect invloed uit op welke kennis er wordt geproduceerd — en hoe die kennis wordt geframed.

Dit is niet neutraal. Wie de onderzoeksvragen bepaalt, bepaalt ook grotendeels de uitkomsten. Wetenschappers die afhankelijk zijn van overheidsfinanciering voor hun leerstoel of projectbudget zullen niet snel bijten in de hand die hen voedt.

Hieronder de onderzoeken die de NCTV de laatste jaren via het WODC (bekend van de WODC-affaire https://t.co/G96OBphSzG) heeft laten uitvoeren en die worden gebruikt om het overheidsbeleid te legitimeren.👇 pic.twitter.com/4ig6hmvaZ3

— Pepijn van Houwelingen (@PvanHouwelingen) September 1, 2026

153 onderzoeken in twintig jaar

Tussen 2005 en nu heeft de NCTV direct of indirect 153 onderzoeken laten uitvoeren. Dat zijn gemiddeld meer dan zeven studies per jaar, gefinancierd door een overheidsorgaan dat zichzelf als coördinerende en analyserende instantie presenteert. De vraag die niemand in Den Haag hardop durft te stellen: wie heeft er toezicht gehouden op de onafhankelijkheid van die onderzoeken?

Want als de NCTV zowel de opdrachtgever als de beoogde begunstigde is van wetenschappelijk werk, dan is er sprake van een fundamenteel democratisch probleem. Wetenschap die gefinancierd wordt door een veiligheidsapparaat om het beleid van datzelfde apparaat te ondersteunen, verliest zijn kritische functie. Het wordt huiswetenschap — en dat zou de samenleving zorgen moeten baren.

Journalisten inzetten? “Nee” — maar hoe geloofwaardig is dat?

Van Houwelingen vroeg ook of de NCTV journalisten inzet als agent of heimelijk invloed uitoefent op wat er in de Nederlandse media verschijnt. Het antwoord van minister Van Weel was kort en bondig: nee. De NCTV heeft daarvoor geen juridische bevoegdheid en doet het ook niet.

Dat klinkt geruststellend, maar het probleem met dit soort ontkenningen is hun oncontroleerbaarheid. Als een overheidsorgaan heimelijk invloed uitoefent, zal het dat nooit bevestigen. De ontkenning zegt dus weinig. Wat wél vaststaat, is dat de NCTV in het verleden onder vuur heeft gelegen vanwege het monitoren van burgers en maatschappelijke organisaties zonder duidelijke juridische basis — een kwestie die leidde tot een vernietigend oordeel van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Leerstoelen als verlengstuk van overheidsbeleid

Het instellen van leerstoelen door een veiligheidsdienst is een opmerkelijk fenomeen. Leerstoelen worden doorgaans geassocieerd met academische vrijheid en onafhankelijk onderzoek.

Welke thema’s worden onderzocht via die leerstoelen? Hoe worden “extremisme” en “radicalisering” gedefinieerd in die onderzoeken, en door wie? Wie bepaalt welke burgers of bewegingen als potentieel gevaarlijk worden bestempeld? Dit zijn vragen die het parlement zou moeten stellen — en die de samenleving het recht heeft te laten beantwoorden.

De Tweede Kamer zou een onafhankelijk onderzoek moeten eisen naar alle 153 studies die de NCTV heeft laten uitvoeren.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Forum voor Democratie journalisten Justitie en Veiligheid kamervragen leerstoelen Minister Van Weel NCTV overheidscontrole Pepijn van Houwelingen terrorismebestrijding universiteiten wetenschap