Palantir: het is erger dan je denkt, veel erger

Help door dit met iedereen op je social media te delen!

Palantir is gevaarlijk — dat is de conclusie die steeds moeilijker te ontwijken is nu onderzoeksjournalisten de macht van dit Amerikaanse databedrijf verder in kaart brengen. Wat begon als een obscure techonderneming met banden tot de CIA, is uitgegroeid tot één van de meest invloedrijke en tegelijkertijd minst gecontroleerde spelers in de westerse overheidsinfrastructuur. En nee, het gaat hier niet om een complottheorie: het gaat om contracten, data en macht die onomstotelijk gedocumenteerd zijn.

Een bedrijf dat overheden overneemt, van binnenuit

Palantir werd opgericht met geld van de CIA-investeringstak In-Q-Tel en groeide uit tot een gigantische leverancier van data-analysetechnologie voor overheden wereldwijd. De onderneming, mede opgericht door de controversiële miljardair Peter Thiel, verkoopt zichzelf als een neutrale technologieleverancier. Maar wie de contracten bekijkt, ziet een heel ander verhaal: Palantir heeft zijn tentakels diep in overheidsinstanties geslagen, van inlichtingendiensten tot gezondheidszorgstelsels.

Kernwapens en militaire data in handen van een privébedrijf

Onderzoeksjournaliste Carole Cadwalladr, bekend van haar onthullingen over Cambridge Analytica, trekt nu hard aan de bel over Palantir. Haar bevinding is alarmerend: Palantir heeft een contract voor het beheer van het Amerikaanse nucleaire raketprogramma. Een particulier bedrijf, zonder democratische controle, met toegang tot de meest gevoelige militaire systemen op aarde. Cadwalladr omschrijft de situatie als ronduit waanzinnig — en het is moeilijk haar daarin ongelijk te geven. Als een dergelijk bedrijf compromitteert, gehackt wordt of simpelweg besluit haar contracten politiek in te zetten, zijn de gevolgen niet te overzien.

De Britse gezondheidszorg: een proeftuin voor dataverzameling

In het Verenigd Koninkrijk heeft Palantir lucratieve contracten binnengehaald bij de NHS, de nationale gezondheidsdienst. Miljoenen patiëntendossiers — met daarin de meest intieme medische gegevens van de Britse bevolking — worden verwerkt via Palantir-systemen. Dat dit überhaupt kon gebeuren, zonder serieuze publieke discussie of parlementaire goedkeuring, zegt veel over hoe overheden vandaag de dag opereren: in de schaduw, buiten het zicht van burgers.

Geen nationale veiligheid zonder controle over eigen data

Het kernprobleem is simpel maar wordt stelselmatig genegeerd door beleidsmakers: wie de data controleert, controleert de macht. Palantir is een Amerikaans bedrijf, onderworpen aan Amerikaanse wetgeving — waaronder de beruchte CLOUD Act, die de Amerikaanse overheid het recht geeft om data op te vragen bij Amerikaanse techbedrijven, ongeacht waar die data fysiek zijn opgeslagen. Dat betekent in de praktijk dat gevoelige data van Britse zieken, Nederlandse burgers of Europese militaire operaties potentieel inzichtelijk zijn voor Washington. Van echte nationale veiligheid kan dan geen sprake zijn.

Palantir en de gevaarlijke illusie van ‘neutrale technologie’

Palantir presenteert zijn producten als waardevrije tools die overheden efficiënter maken. Maar technologie is nooit neutraal, zeker niet als het ontwikkeld is door een bedrijf met nauwe banden tot inlichtingenkringen en ideologisch geladen oprichters. Peter Thiel, die ook grootaandeelhouder was in Facebook en nauwe banden onderhoudt met de Trumpwereld, is geen onschuldige techondernemer. Palantir is een politiek project dat zich vermomt als een IT-leverancier — en overheden trappen er massaal in.

Waarom de mainstream media dit grotendeels negeren

Wat opvalt, is hoe weinig aandacht dit onderwerp krijgt in de reguliere media. Terwijl journalisten zich druk maken over triviale politieke ruzies, beheert een ondoorzichtig Amerikaans bedrijf stilletjes de digitale ruggengraat van westerse democratieën. Dat is geen toeval: Palantir is een meester in het opbouwen van relaties met beleidsmakers, het sponsoren van conferenties en het inbedden van medewerkers in overheidsinstanties — een tactiek die in de VS bekend staat als ‘government embedding’. Wie zijn geld geeft, bepaalt welke verhalen verteld worden.

Wat kun jij hiertegen doen?

Als burger heb je minder invloed dan je zou willen, maar niet nul. Druk uitoefenen op volksvertegenwoordigers, vragen stellen over welke data-contracten jouw overheid afsluit, en kritisch blijven op de verhaallijn dat technologische ‘modernisering’ altijd goed nieuws is — het zijn kleine stappen, maar ze tellen mee. De democratie wordt niet veroverd met tanks, maar met contracten. En zolang niemand die contracten leest, wint Palantir.

Het is niet overdreven om te stellen dat Palantir gevaarlijk is voor de soevereiniteit van landen die hun digitale infrastructuur aan dit bedrijf hebben uitbesteed. De vraag is of politici de moed hebben om dit hardop te zeggen — of dat ook zij al te diep in de greep zijn van Silicon Valley’s meest invloedrijke schaduwspeler.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Big Tech Carole Cadwalladr databedrijf datamacht kernwapens militaire contracten nationale veiligheid NHS overheidsdata Palantir privacyschending surveillance