Zorgwekkende trend in de Filipijnen: onderzoek signaleert scherpe stijging van zuigelingensterfte (en dit is de rol van vaccinatie)

Foto: iSawRed (Unsplash)

Een nieuw onderzoek in het medische tijdschrift Medical Research Archives heeft een alarmerende ontwikkeling in de Filipijnen onder de aandacht gebracht: na ruim twintig jaar van dalende zuigelingensterfte is sinds 2021 sprake van een onverwachte en scherpe stijging. Volgens de auteurs van de studie is de sterfte onder baby’s jonger dan één jaar in slechts vier jaar tijd met bijna 37 procent toegenomen.

De bevinding roept vragen op over de gezondheid van pasgeborenen en zuigelingen in het land, en over mogelijke factoren die aan deze trend bijdragen.

---Lees verder na dit advertentieblokje---

Twintig jaar vooruitgang in korte tijd tenietgedaan

De Filipijnen zagen tussen 2000 en 2020 een gestage daling van de zogenoemde infant mortality rate (IMR), het aantal sterfgevallen onder baby’s jonger dan één jaar per 1.000 levendgeborenen. Waar dit cijfer in 2000 nog op 15,69 lag, daalde het in 2020 tot 11,05.

Vanaf 2021 keerde die trend echter abrupt om. De sterftecijfers liepen jaar na jaar op, tot 15,11 in 2024. Daarmee bevindt de Filipijnse zuigelingensterfte zich opnieuw op vrijwel hetzelfde niveau als aan het begin van deze eeuw.

Volgens de onderzoekers is zo’n plotselinge verslechtering uitzonderlijk en statistisch zeer significant.

Analyse van meer dan 41 miljoen geboorten

De auteurs maakten gebruik van officiële gegevens van de Philippine Statistics Authority en het ministerie van Volksgezondheid. In totaal werden meer dan 41,7 miljoen geregistreerde geboorten en ruim 546.000 zuigelingensterfgevallen over de periode 2000 tot 2024 geanalyseerd.

Daarnaast bekeken de onderzoekers:

de jaarlijkse vaccinatiegraad van zuigelingen,
de belangrijkste doodsoorzaken,
maandelijkse sterftepatronen,
en sterfte per leeftijdsmaand in het eerste levensjaar.

Ook werd een vergelijking gemaakt met Maleisië, een buurland met een vergelijkbaar vaccinatiepakket, maar een deels afwijkend toedieningsschema.

Vrijwel alle belangrijke doodsoorzaken nemen toe

Opvallend is dat de stijging van de zuigelingensterfte niet beperkt blijft tot één specifieke aandoening, maar zichtbaar is in vrijwel alle grote doodsoorzaken.

Tussen 2020 en 2024 nam onder meer toe:

sterfte door aangeboren afwijkingen met bijna 49 procent,
sterfte door infectieziekten met ruim 100 procent,
sterfte door luchtwegaandoeningen met meer dan 112 procent,
sterfte door neurologische aandoeningen met bijna 59 procent,
en onverklaarde plotselinge sterftegevallen, waaronder wiegendood, met meer dan 40 procent.

Daarmee, zo schrijven de auteurs, lijkt er sprake van een bredere verslechtering van de algemene gezondheidstoestand van zuigelingen.

Sterftepieken vallen samen met vaccinatiemomenten

Eén van de meest besproken onderdelen van de studie betreft de timing van de sterfte. De Filipijnen kennen een intensief vaccinatieschema in het eerste levensjaar:

direct na geboorte: hepatitis B en BCG (tegen tuberculose),
op 6, 10 en 14 weken: pentavalent, polio en pneumokokkenvaccin,
later in het eerste jaar: aanvullende polio- en mazelenvaccins.

De sterftecijfers laten opvallende pieken zien in de maanden direct na deze vaccinatiemomenten. Vooral in de vierde, vijfde, zevende en tiende levensmaand werd tussen 2020 en 2024 een bovengemiddelde stijging in sterfte vastgesteld.

Dit geeft aanleiding om de veiligheid en timing van het vaccinatieschema nader te onderzoeken, stellen de auteurs.

Pneumokokkenvaccin springt statistisch in het oog

Van alle onderzochte vaccins toont vooral het pneumokokkenvaccin (PCV) een opvallende statistische samenhang met de stijgende zuigelingensterfte.

Sinds de introductie van dit vaccin in 2015 steeg de landelijke vaccinatiegraad van ongeveer 24 procent naar ruim 76 procent in 2023. In diezelfde periode nam ook de algemene infant mortality rate toe.

De berekende correlatie tussen beide trends wordt door de auteurs als “sterk en statistisch significant” omschreven.

Ook aandacht voor COVID-19-vaccinatie

Een tweede hypothese die in het artikel wordt besproken, betreft de mogelijke rol van COVID-19-vaccinatie tijdens de zwangerschap.

Hoewel in de Filipijnen geen specifieke registraties bestaan van gevaccineerde zwangere vrouwen, leggen de onderzoekers een tijdlijn naast elkaar van:

de massale uitrol van COVID-vaccins vanaf 2021,
de aanbeveling om ook zwangere vrouwen te vaccineren,
en de geboorte van cohorten kinderen die prenataal aan deze vaccins kunnen zijn blootgesteld.

De eerste duidelijke stijgingen in congenitale afwijkingen, perinatale sterfte en onverklaarde plotselinge zuigelingensterfte vallen samen met deze periode.

Inhaalvaccinatiecampagnes gevolgd door sterftestijging

Na de coronaperiode organiseerden de Filipijnse gezondheidsautoriteiten in 2022 en 2023 grootschalige inhaalvaccinatiecampagnes voor kinderen die reguliere prikken hadden gemist.

De onderzoekers signaleren dat de maandelijkse zuigelingensterfte juist in en direct na deze campagnes opvallend begon op te lopen, terwijl in 2024 – zonder een vergelijkbare campagne – in dezelfde maanden juist een daling zichtbaar was.

Vergelijking met Maleisië

De studie maakt daarnaast een vergelijking met Maleisië, waar dezelfde basisvaccins worden gebruikt, maar op andere leeftijden en meer gespreid worden toegediend.

Tussen 2020 en 2024 lag de Filipijnse zuigelingensterfte ruim twee keer zo hoog als die van Maleisië. Vooral de sterfte na de eerste levensmaand bleek in de Filipijnen duidelijk hoger.

Auteurs pleiten voor herbeoordeling vaccinatieschema

Op basis van hun analyses pleiten de auteurs voor een grondige herbeoordeling van:

vaccinatie direct na geboorte,
de uitgebreide toepassing van het pneumokokkenvaccin,
het gelijktijdig toedienen van meerdere vaccins in de eerste levensmaanden,
en mogelijke effecten van maternale COVID-19-vaccinatie.

Zij stellen dat de combinatie van stijgende sterfte, veranderende doodsoorzaken en de overlap met vaccinatiebeleid onvoldoende verklaard is om zonder nader onderzoek te negeren.

Wat de studie vooral duidelijk maakt, is dat de plotselinge verslechtering van de zuigelingensterfte in de Filipijnen niet langer als een statistische voetnoot kan worden beschouwd, maar vraagt om internationale aandacht en transparante analyse.

Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek