Waarom zijn we zo gevoelig voor complotten? Grote gebeurtenissen laten vaak gaten achter in ons begrip. Denk aan een aanslag, een pandemie of nieuwe vaccinaties. Ons hoofd wil daar een sluitende puzzel van maken. Een complottheorie vult die gaten op, beweert psychiater Esther van Fenema in De Telegraaf.
Maar waar de complotdenker denkt de wereld beter te begrijpen, komt hij of zij vaak juist verder van de gedeelde werkelijkheid af te staan, stelt ze.
“Als psychiater zeg ik: de werkelijkheid bepalen we met elkaar. Het is een gezamenlijk project, een soort sociaal contract. Breken we dat, dan ontstaan er ongelukken, niet alleen op de snelweg, maar ook in de democratie en in ons dagelijks samenleven,” aldus Van Fenema.
Zelfs nu gaat het framen door
Ze krijgt veel commentaar op haar uitspraken. “Zijn jullie het sinds corona ook zo zat dat er maar steeds óver ‘de complotdenker’ wordt gesproken in plaats van mét? En dat er nooit eens gesproken wordt over de valide ‘complothypothesen’ die gewoon waar zijn?” vraagt medisch adviseur Wendy Mittemeijer.
Ze noemt als voorbeelden het lablek, bijwerkingen en overlijdens na vaccinatie, het censureren van de vele experts en politiegeweld bij demonstraties. “Als je hier ook maar iets over zei was je een gevaarlijke complotdenker die ver van de werkelijkheid staat. En zelfs nu gaat het framen door,” verzucht Mittemeijer.
“Hou toch eens op met het stigmatiseren en wegzetten van mensen die anders denken dan jijzelf en zich verdiepen!” bijt ze Van Fenema toe.
Nazi-Duitsland
Wob-onderzoeker Cees van den Bos vroeg Grok, de AI-chatbot van Elon Musk, of in nazi-Duitsland ook psychiaters werden ingezet om afwijkende meningen of zienswijzen van dissidenten te duiden.
Het antwoord: ‘Ja, in nazi-Duitsland werden psychiaters ingezet in programma’s als Aktion T4 om mensen met mentale aandoeningen of handicaps te steriliseren en euthanaseren. Voor politieke dissidenten was dit minder systematisch; zij werden vaak via arrestaties en kampen onderdrukt. Er zijn wel gevallen bekend waar afwijkende zienswijzen als krankzinnigheid werden geduid om ze te diskwalificeren, al is bewijs beperkt.’
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack.
Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek
Even voor je naar X gaat
X (voorheen Twitter) toont onze berichten alleen aan ingelogde gebruikers. Als je niet bent ingelogd bij X, krijg je de melding dat @9fornews nog niets heeft gepost — dat klopt niet, ons account is gewoon actief. Log dus in bij X.





Britse journalist reist af naar Oekraïne en is geschokt: ‘Hier hoor je in het Westen niets over’
Wetenschappers TU Delft bewijzen ongelijk Albert Einstein: We leven in een ‘spookachtig’ universum
Buitenaardsen en het mysterie van Sinaloa
Superaarde in bewoonbare zone ontdekt
Kijk: Het gemak waarmee Rutte een draai van 180 graden maakt
Toegang tot informatie in het onderbewuste met Zen-meditatie
Waar zijn ze zo bang voor?
Ingewijde luidt noodklok. Zo wil Google de Amerikaanse presidentsverkiezingen manipuleren om ‘de volgende Trump-situatie’ te voorkomen
Bittere groenten: waarom je dit vergeten voedsel nodig hebt