De overheid bepaalt niet wat je arts mag zeggen: rechter haalt streep door medische censuur

Help mee door deze info met je kennissen op je socials te delen!

Een federale rechter in Californië heeft geoordeeld dat de staat artsen niet mag verbieden om patiënten eerlijk te informeren over medische behandelingen — ook niet als die adviezen afwijken van het officiële overheidsstandpunt. Het vonnis treft de kern van een wet die tijdens de coronacrisis werd ingevoerd en die critici al jaren omschrijven als staatspropaganda vermomd als gezondheidszorg.

Wet die artsen de mond snoerde

In 2022 nam de Californische wetgever AB 2098 aan, een wet die artsen beroepsmatig strafbaar stelde wanneer zij patiënten COVID-adviezen gaven die afweken van de officiële overheidsrichtlijnen. Wie afweek, riskeerde het verlies van zijn of haar medische licentie — en dus het einde van een carrière. Niet wegens fraude, niet wegens nalatigheid, maar puur omdat een arts een andere mening had dan die van de overheid. Kritische stemmen, onder wie longarts en intensivist Pierre Kory, wezen er direct op dat dit neerkwam op verplichte staatspropaganda in de spreekkamer.

Vier jaar juridisch gevecht

Advocaat Richard Jaffe ging de strijd aan en diende meerdere rechtszaken in. Het juridische pad was allesbehalve recht. Rechters oordeelden aanvankelijk dat het advies van een arts aan een patiënt geen beschermde meningsuiting was, maar gedrag — een medische handeling die door een licentieraad gereguleerd mag worden. Die redenering maakte het feitelijk mogelijk om artsen te dwingen woord voor woord de overheidsversie te herhalen, op straffe van het verlies van hun broodwinning. Jaffe ging in beroep bij het Hof van Beroep voor het 9e circuit, maar ook dat hof zag het advies van een arts als regelbaar handelen, geen beschermde spraak.

Alles draaide om één Hooggerechtshofuitspraak

De kentering kwam van een onverwachte kant. Het Amerikaanse Hooggerechtshof besloot een zaak te behandelen over seksuele oriëntatietherapie waarin de vraag centraal stond of therapeuten verboden mogen worden om via gesprekken mensen te begeleiden bij het veranderen van hun seksuele oriëntatie. In die zaak oordeelde het Hof met acht stemmen tegen één dat je spraak niet zomaar tot gedrag kunt omtoveren door er simpelweg het label ‘behandeling’ op te plakken. Beschermde meningsuiting blijft beschermd, ook als het in een medische context plaatsvindt. De meeste rechters waren het eens: je kunt een arts niet dwingen slechts één kant van een medisch debat te belichten.

Rechter past nieuwe norm toe op Californische artsen

Nadat het Hooggerechtshof dit precedent had gesteld, keerden Jaffe en zijn cliënten terug naar de federale rechtbank in Californië. Twee dagen na de mondelinge behandeling lag er een uitvoerig vonnis van dertig pagina’s. De rechter concludeerde dat de artsen vrijheid van meningsuiting genieten en dat Californië geen grondwettelijk recht heeft om artsen te verplichten de staatslijn te volgen in hun gesprekken met patiënten. Het vonnis geldt formeel voor de drie eisende artsen, maar het signaal aan de Californische medische raad is glashelder: doorgaan met het vervolgen van artsen wegens afwijkende COVID-adviezen is juridisch kansloos.

Gevolgen reiken ver buiten COVID-19

Pierre Kory benadrukt dat de betekenis van deze uitspraak zich uitstrekt tot ver buiten de coronacrisis. Als overheden en licentieraden mogen voorschrijven wat artsen mogen zeggen, worden dokters in feite verkopers van farmaceutische consensus. Kory schetst een toekomst waarin een arts niets anders mag verkondigen dan wat door de industrie gesponsorde richtlijnen voorschrijven — ook bij onderwerpen als antidepressiva, statines of alternatieve behandelingen. Dat is geen geneeskunde meer, aldus Kory, maar een robotachtige herhaling van commercieel gedreven protocollen. De uitspraak beschermt dus niet alleen artsen die kritisch stonden tegenover het COVID-beleid, maar ook iedere arts die in de toekomst durft af te wijken van de door Big Pharma gedomineerde consensus.

Overheid als bewaker van medische waarheid: mislukt experiment

De zaak legt een zorgwekkend patroon bloot. Zowel de federale geneeskundebonden als de Californische wetgever probeerden tijdens de coronacrisis actief te bepalen wat artsen mochten zeggen — en wat niet. Wie ivermectine noemde, wie twijfels uitte over de veiligheid van vaccins of wie kinderen adviseerde geen mondmasker te dragen in de buitenlucht, liep het risico zijn licentie te verliezen. Dat dit al vier jaar geleden begon en pas nu definitief juridisch gecorrigeerd wordt, zegt alles over hoe diep de censuur was verankerd in het systeem. De rechterlijke macht moest ingrijpen waar de democratische controle had gefaald.

De uitspraak is een overwinning voor iedereen die ooit met een medische vraag bij een arts zit en verwacht een eerlijk antwoord te krijgen. Tegelijkertijd is het een waarschuwing: overheden die medische waarheid willen monopoliseren, botsen vroeg of laat op de grenzen van de grondwet — al duurt dat soms beschamend lang.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
artsen vrijheid van meningsuiting Big Pharma COVID-19 wetgeving dokter-patiënt relatie eerste amendement grondrechten medische censuur medische vrijheid Pierre Kory Richard Jaffe