In Nederland vinden ‘anti-institutionele’ complottheorieën een vruchtbare bodem, schrijft NRC op basis van een onderzoek naar complotdenken van het HCSS (The Hague Centre for Strategic Studies), dat wordt gefinancierd door de Nederlandse overheid.
Het rapport is gebaseerd op een peiling die in samenwerking is gedaan met KiesKompas, dat geld kreeg van de Open Society Foundations (OSF) van Soros (die in het artikel uiteraard ook nog even de revue passeert). Wat toevallig weer.
Als voorbeelden van ‘anti-institutionele’ complottheorieën noemen de onderzoekers het idee van de overheid-als-bedrijf en dat klimaatverandering wordt overdreven om bepaalde politieke agenda’s te steunen.
Meer dan de helft
Ook opvallend: meer dan de helft van de ondervraagden is het eens met of neutraal over de stelling dat er in Nederland ritueel, satanisch kindermisbruik plaatsvindt.
Levensgevaarlijk, vindt HCSS (lees: de overheid): “Door extreme ideeën niet automatisch af te wijzen, draag je bij aan de normalisering ervan.”
Het clubblad van de macht vroeg voor de zoveelste keer Jan-Willem van Prooijen, hoogleraar complotdenken (!), om een reactie. Die ratelde het bekende riedeltje maar weer eens af.
Het HCSS waarschuwt verder dat het in ‘obscure kanalen’ nog steeds wemelt van de corona-complottheorieën. “Zoals het onjuiste idee dat er meer mensen zijn gestorven door het coronavaccin dan door de ziekte zelf.”
Hangt me mijlenver de keel uit
NRC behoedt haar immer slinkende schare lezers: ‘Er zijn inderdaad mensen overleden aan coronavaccins, alleen gaat het om heel zeldzame gevallen en er is geen enkel bewijs dat hierbij opzet in het spel is geweest’.
Volgens het HCSS (lees: de overheid) laten de “mythen” rond corona goed zien hoezeer complottheorieën ‘de democratische rechtsorde bedreigen’.
Maar er gloort hoop aan de horizon, aldus NRC: de Europese Commissie werkt namelijk aan een ‘democratieschild’ (lees: censuurschild) tegen “desinformatie”, door bijvoorbeeld “complottheorieën” te ontkrachten.
Het artikel schiet bij velen in het verkeerde keelgat. Een beschuldiging dat je een ‘complotdenker’ bent, hangt me niet alleen mijlenver de keel uit, het is ook een doorzichtige manier om je in diskrediet te brengen, reageert huisarts Els van Veen.
KATIE: “What’s a conspiracy theory you believe in?”
ELON: “I mean, which conspiracy theories haven’t come true at this point? We’ve run out of conspiracy theories.” 🤣 pic.twitter.com/KuPIq8kczF
— Chief Nerd (@TheChiefNerd) December 10, 2025
Samenspel van de driehoek
“Wat de democratie pas echt bedreigt zijn instanties zoals het HCSS en de NCTV. Niet ‘complottheorieën’ of ‘complotdenkers’, dat zijn alleen maar frames om mensen in een kwaad daglicht te zetten en die mensen dan onder het mom van ‘veilig’ en ‘democratisch’ te censureren en erger,” voegt ze toe.
“Dit HCSS zal wel even uitmaken wat een ‘complottheorie’ is en wat niet. Kom op.”
Wob-onderzoeker Cees van den Bos zal hier binnenkort wat dieper op ingaan, kondigt hij alvast aan. Hij licht een tipje van de sluier op: het gaat hier om een samenspel van de driehoek De Academie (Institute of Security and Global Affairs van de Universiteit Leiden en International Centre for Counter-Terrorism), Beleid(smakers) en Inlichtingendiensten. Vaak met tussenkomst van denktanks als HCSS en Clingendael. Begrippen zoals ‘complottheorieën’ vinden hun oorsprong in deze netwerken, licht Van den Bos toe.
De academische perspectieven worden dan door de NCTV en/of AIVD overgenomen in beleidsnota’s, die vervolgens via het landsbestuur, de media en onderwijs geïmplementeerd worden.
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.






“Democratie wordt schaamteloos de nek omgedraaid”: Rutte gaat Oekraïneverdrag toch tekenen
Juridisch expert: ‘Niet de positie van Omtzigt, maar die van Rutte is onhoudbaar’
Regering wil nieuwe draconische coronawetgeving met spoed doordrukken: ‘Vrijheid loopt groot gevaar’
Onthuld: Wat is aspartaam?
Kijk: Europarlementariër laat bijzondere coronacommissie en EMA-baas zweten
Britse influencer slaat alarm: ‘De overheid geeft nieuwe immigranten GEWEREN om burgeroorlog uit te lokken’
Bedrijf waar Ab Osterhaus aandelen in heeft, deed onderzoek voor enige bedrijf dat apenpokkenvaccin levert
Beelden: Protesten in Eindhoven, Sittard, Sneek & Utrecht tegen coronabeleid – ‘Mensen zijn het zat!’
‘Biden is een onwettige president en iedereen weet het’