Stikstof hield Lelystad Airport jarenlang tegen, nu moeten boeren wijken voor Defensie

Help anderen door deze informatie met iederen die je kent op je socials te delen!

De uitbreiding van vliegveld Lelystad voor defensiedoeleinden dwingt vier boerengezinnen en zes bedrijven om te vertrekken — terwijl jarenlang stikstofregels werden gebruikt om datzelfde vliegveld gesloten te houden. Staatssecretaris Derk Boswijk (Defensie) bracht het nieuws vrijdag persoonlijk, met de woorden dat hij “heel goed begrijpt dat dit een waardeloze boodschap is.” Maar begrip tonen is één ding. Wat hier werkelijk gebeurt, is iets heel anders.

Van 150 naar 240 hectare: Defensie heeft méér ruimte nodig

Lelystad Airport, dat al jaren gepresenteerd wordt als een civiel overloopvliegveld voor Schiphol, krijgt een totaal andere bestemming. Defensie wil het gebruiken als uitvalsbasis voor F-35-gevechtsvliegtuigen, die intensiever moeten vliegen en meer onderhoud vereisen. Daarvoor is fysieke ruimte nodig: meer dan aanvankelijk gedacht. Het oorspronkelijke plan van 150 hectare is stilletjes opgeschroefd naar 240 hectare, waarvan 40 hectare wordt gebruikt om de start- en landingsbaan te verlengen. Wie er in de weg staat, moet weg.

Stikstof? Voor burgers wel, voor Defensie niet

Hier wringt de schoen. Lelystad Airport heeft al meer dan zes jaar geen natuurvergunning — en dat was jarenlang hét argument om het vliegveld niet open te stellen voor commercieel gebruik. De nabijgelegen Veluwe zou te kwetsbaar zijn. Stikstof was het toverwoord waarmee boeren, bedrijven en burgers door de overheid werden lamgelegd.

Maar nu Defensie aan zet is, blijkt dat toverwoord plotseling zijn kracht te hebben verloren. Er is nog steeds geen natuurvergunning voor Lelystad Airport. Desondanks gaat de uitbreiding gewoon door. “Daar kunnen we niet op wachten,” zei Boswijk zonder met zijn ogen te knipperen. De aanvraag wordt nog voorbereid — terwijl de graafmachines al klaarstaan.

Mocht de stikstofrekenmethode niet kloppen, dan wordt die simpelweg aangepast. Creatief boekhouden, noemen critici dat. Voor een boer die zijn bedrijf wil uitbreiden, is dat ondenkbaar. Voor Defensie blijkt er ineens alle ruimte voor.

Dubbele standaarden van de rechtsstaat

De uitbreiding onthult iets wat velen allang vermoedden: de regels gelden niet voor iedereen op dezelfde manier. Dezelfde overheid die boeren jarenlang heeft verteld dat hun activiteiten de natuur beschadigen, breidt nu zonder geldige vergunning een vliegveld uit voor militaire gevechtsvliegtuigen.

Oud-Eerste Kamerlid René Dercksen verwoordt het op zijn eigen directe wijze: boeren hebben van het CDA te horen gekregen dat ze moeten optiefen. Oud-Statenlid Eelco van Hoecke wijst op de absurditeit: jaren van milieuregels die het boeren onmogelijk maken, maar voor een “fictieve dreiging” mag plotseling alles. Neuroloog Jan Bonte, die zich op sociale media kritisch uitlaat over het overheidsbeleid, concludeert bitsig dat burgers in Nederland in de praktijk rechteloos zijn wanneer de staat besluit dat haar belangen voorgaan. “Wat een bananenkoninkrijk is Nederland geworden. Hier rest alleen nog cynisme. Echt, het is de hoogste tijd om te vertrekken uit dit verdoemde land.”

Boswijk: “Ik sluit niets uit”

De staatssecretaris zei verder te verwachten dat er niet snel meer woningen en bedrijven zullen worden opgeëist. Maar in dezelfde adem voegde hij eraan toe dat hij het ook niet kan uitsluiten — “omdat de situatie in de wereld onvoorspelbaar is.” Voor de gezinnen die nu moeten vertrekken, is dat een schrale troost.

Defensie belooft “nauwkeurig contact en persoonlijke begeleiding,” wat in de praktijk neerkomt op een verhuisregeling of schadevergoeding. Hoe royaal die compensatie zal zijn, is nog onduidelijk. Wat wél duidelijk is: de keuze is niet aan hen. De staat heeft besloten, en de burger schikt zich — of niet, maar dat maakt weinig verschil.

Een patroon dat niemand zou mogen verbazen

Dit is niet de eerste keer dat grote overheidsprojecten met voorrang worden doorgezet terwijl burgers aan strikte regels worden gehouden. De “stikstofcrisis” heeft Nederland jaren in zijn greep gehouden, met verstrekkende gevolgen voor boerenbedrijven, bouwprojecten en woningbouw. Maar zodra defensiebelangen in het spel komen, verdwijnen die bezwaren als sneeuw voor de zon.

De uitbreiding is daarmee meer een symptoom van een systeem waarin regels worden ingezet als instrument — niet als principe. Zolang de overheid bepaalt wanneer wetten gelden en wanneer niet, is gelijkheid voor de wet een mooi ideaal op papier.

De getroffen gezinnen wachten ondertussen op een nieuwe toekomst die hen is opgedrongen. Niet door de vijand, maar door de eigen overheid.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
boeren Boswijk defensie dubbele maatstaven F-35 Flevoland Lelystad Airport natuurvergunning onteigening stikstof uitbreiding vliegveld