Democratie verdedigen door tegenstanders uit te sluiten: de democratische paradox van GroenLinks

Help ons door dit met vrienden op je social netwerk te delen!

Een fragment van het partijcongres van GroenLinks in 2023 circuleert opnieuw op sociale media, en het roept vragen op over de manier waarop gevestigde partijen omgaan met politieke tegenstanders die miljoenen Nederlanders vertegenwoordigen.

Wat er op dat congres gebeurde

Begin 2023 nam GroenLinks op haar partijcongres met overweldigende meerderheid een motie aan die in wezen FVD — en vergelijkbare partijen — in de fascistische hoek plaatste. Toenmalig Kamerlid Corinne Ellemeet voerde het woord en riep op tot een harde antifascistische koers, een cordon sanitaire en het uitsluiten van wat zij omschreef als “partijen met fascistische kenmerken” uit het democratische proces. De zaal reageerde met luid applaus.

Het fragment toont een politieke beweging die zichzelf positioneert als hoeder van de democratie, terwijl ze tegelijkertijd oproept om bepaalde partijen het zwijgen op te leggen, ze te weren uit vertrouwelijke vergaderingen en het Kamerreglement aan te passen zodat leden het woord ontnomen kan worden. Dat is een opmerkelijke combinatie van standpunten.

Kijkt u deze video even, als een reminder hoe @progressiefned in de maatschappij staat. Het is daarom onvoorstelbaar dat deze partij hoog in de peilingen staat. Ieder weldenkend mens gruwelt hier toch van? Dit heeft niets meer met democratie te maken. pic.twitter.com/x5WKyZGpb2

— Sander Sassen (@SanderSassen) August 27, 2026

Bosma: “Een aanmoediging tot geweld”

PVV-Kamerlid Martin Bosma reageerde destijds scherp op het fragment. Volgens hem werden met deze motie meer dan 1,2 miljoen PVV-kiezers in de hoek van Hitler geplaatst. Hij noemde het een aanmoediging tot geweld en wees op het “parmantige vuistje” dat Ellemeet maakte tijdens de toespraak.

Fascisme als politiek wapen

Columnist Sander Sassen deelde het fragment opnieuw en stelde een vraag die bij meer mensen leeft: hoe kan een partij die zo over haar politieke tegenstanders denkt, tegelijkertijd de grootste van het land zijn? Vastgoedondernemer Erik de Vlieger formuleerde het nog bondiger: hij spreekt van “fascisme dat een lezing geeft over fascisme.” Wanneer één partij bepaalt welke andere partijen “fascistisch” zijn en op basis daarvan pleit voor uitsluiting, dan is de vraag gerechtvaardigd wie hier nu eigenlijk de democratische spelregels aan zijn laars lapt.

Inmiddels is GroenLinks gefuseerd met de PvdA tot de nieuwe partij PRO. En die partij staat er niet slecht voor: in de meest recente peilingen wint PRO opnieuw twee zetels.

Democratie uitsluiten om democratie te redden?

Het meest wrange aan de motie is de innerlijke tegenstrijdigheid ervan. Ellemeet riep op tot het “uitsluiten” van partijen, het aanpassen van het Kamerreglement om mensen het woord te ontnemen, en het weren van Forum voor Democratie uit vertrouwelijke overleggen over Oekraïne. Dat zijn geen symbolische gebaren — dat zijn concrete voorstellen om gekozen volksvertegenwoordigers buitenspel te zetten. Partijen die dat doen, terwijl ze zichzelf “antifascistisch” noemen, verdienen kritische vragen — niet bewondering.

De ironie is dat juist het benoemen van dit soort uitspraken door media jarenlang werd weggezet als “rechts”, “populistisch” of erger. De vraag is eigenlijk simpel: als je de democratie verdedigt door haar te beperken, wat verdedig je dan eigenlijk nog?

Een fragment dat blijft wringen

Het congresfragment legt een mentaliteit bloot die dieper gaat dan één toespraak of één motie. Het toont hoe een deel van de gevestigde politiek omgaat met stemmen die hen onwelgevallig zijn: niet door het debat aan te gaan, maar door de tegenstander te definiëren als iemand met wie geen debat mogelijk is. Dat is een gevaarlijk precedent, ongeacht welke partij het hanteert.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
cordon sanitaire Corinne Ellemeet democratie extreemrechts fascisme GroenLinks Martin Bosma partijcongres peilingen politiek PRO PVV