Complotdenkers NPO: staatsomroep schiet opnieuw op kritische burgers

Help mee door dit met vrienden op je social media te delen!

De publieke omroep heeft via HUMAN Brainwash een nieuw mediaoffensief ingezet tegen burgers die kritisch denken over het officiële narratief. In de podcast Let’s go mental wordt beweerd dat mensen die zogenaamde complottheorieën aanhangen, structureel hun eigen cognitieve vermogens overschatten. De timing is opvallend — en de boodschap nog opmerkelijker.

Wat de NPO precies beweert

In het bewuste fragment legt neurobioloog Brankele Frank (wie?!) uit dat uit onderzoek zou blijken dat mensen die complottheorieën geloven, systematisch te hoog scoren op zelfbeoordeling. Ze zouden hun eigen prestaties bij cognitieve testen — zoals cijfer- en waarnemingsoefeningen — overschatten. Maar daar stopt het niet: ze zouden ook vierenhalf keer zo sterk overschatten in hoeverre anderen het met hen eens zijn. De impliciete conclusie die de podcast aandraagt: wie kritisch is over de overheid of mainstream wetenschap, is simpelweg niet goed bij zijn hoofd.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Brainwash (@brainwash.human)

Wie bepaalt wat een complottheorie is?

De term “complotdenker” is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een politiek wapen. Burgers die vraagtekens plaatsten bij de effectiviteit van mondkapjes, de bijwerkingen van mRNA-vaccins, de betrouwbaarheid van PCR-testen of de proportionaliteit van de lockdowns, werden jarenlang weggezet als gevaarlijke randfiguren. Intussen heeft de werkelijkheid een groot deel van die “complottheorieën” ingehaald. Mondkapjesbeleid werd wetenschappelijk onderbouwd bevonden als grotendeels ineffectief. Bijwerkingen van vaccins die aanvankelijk werden afgedaan als desinformatie, staan inmiddels in officiële bijsluiters en onderzoeksrapporten. En het lablek-scenario voor de oorsprong van COVID-19? Dat neemt inmiddels ook de FBI en het Amerikaanse ministerie van Energie serieus.

De NPO als instrument van normstelling

Wat opvalt aan de Let’s go mental-aanpak is de framing: niet inhoudelijk ingaan op wát critici precies beweren, maar focussen op vermeende cognitieve tekortkomingen van de mensen zélf. Dat is een klassieke vorm van argumentum ad hominem — de boodschap diskwalificeren door de boodschapper neer te zetten als intellectueel onbetrouwbaar. De NPO doet dit onder de noemer van wetenschap, maar de werkelijke functie lijkt een andere: burgers die buiten de door de overheid goedgekeurde denkruimte treden, pathologiseren.

En dat is zorgwekkend. Een publieke omroep die met belastinggeld wordt gefinancierd, zou juist alle maatschappelijke geluiden serieus moeten nemen — niet selectief burgers als mentaal gestoord wegzetten omdat ze de overheid wantrouwen.

Aalbersberg aan het roer: toeval of opzet?

De context rondom de NPO maakt dit alles nog pikanter. Pieter-Jaap Aalbersberg, de voormalige baas van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), is aangetreden als voorzitter van de Raad van Toezicht van de NPO. De NCTV heeft zich onder zijn leiding actief bemoeid met het in kaart brengen van burgers die “desinformatie” verspreidden — een term die meermaals werd ingezet om kritische geluiden over het coronabeleid te smoren.

Dat dezelfde man nu aan het hoofd staat van het toezichtsorgaan van de staatsomroep, terwijl die omroep een campagne lanceert die critici van de overheid als cognitief inferieur wegzet, is op z’n zachtst gezegd een ongemakkelijke combinatie.

Het Dunning-Kruger-wapen

Het onderzoek dat in de podcast wordt aangehaald, lijkt te leunen op varianten van het zogenaamde Dunning-Kruger-effect — het fenomeen waarbij mensen met beperkte kennis hun eigen bekwaamheid overschatten. Wat de podcast verzwijgt, is dat dit effect in wetenschappelijke kringen zelf al onder vuur ligt. Nieuwer onderzoek toont aan dat het effect deels een statistische artefact is en lang niet zo robuust is als decennialang werd beweerd. Met andere woorden: het wetenschappelijke fundament onder de NPO-boodschap is dunner dan de omroep doet voorkomen.

Bovendien: als het overschatten van de eigen kennis een probleem is, zou dat dan niet evenzeer gelden voor de beleidsmakers en wetenschappers die tijdens de pandemie met grote stelligheid claims deden die later werden herzien?

Kritisch denken is geen ziekte

Het is een gevaarlijke ontwikkeling wanneer een door de overheid gefinancierde omroep begint met het neerzetten van sceptische burgers als mensen met een afwijkend brein. De term ‘complotdenker’ alleen al suggereert dat de staatsomroep een actieve rol speelt in het definiëren van wat “normaal” denken is. Dat zou een taak moeten zijn van de samenleving zelf, niet van een instituut dat financieel afhankelijk is van diezelfde overheid waarvan critici juist de macht in twijfel trekken.

Wie écht gelooft in een vrije en open samenleving, zou moeten pleiten voor meer debat, meer transparantie en meer ruimte voor afwijkende geluiden — niet voor podcasts die kritische burgers reduceren tot cognitief zwakke zelfingenomen enkelingen.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
alternatieve media censuur cognitief onderzoek complotdenkers corona HUMAN Brainwash kritisch denken Let's go mental NPO Pieter-Jaap Aalbersberg propaganda staatsomroep