Meester in macht, minder in software: de geheime, duistere lobby achter Palantirs grootste zorgdeal

Help mee door dit artikel met je kennissen op je socials te delen!

De software van Palantir die het Britse zorgstelsel NHS voor 330 miljoen pond zou moderniseren, werkt zo slecht dat medewerkers koffie gaan zetten terwijl ze wachten tot het systeem reageert. Dat blijkt uit een uitgebreid onderzoek van journalist Peter Geoghegan van Democracy for Sale, gepubliceerd in de London Review of Books. Maar dat is niet eens het schokkendste deel van het verhaal. Want hoe Palantir überhaupt aan dat contract is gekomen, ruikt naar georganiseerde politieke manipulatie op het hoogste niveau.

Een lobbynetwerk met een pikante geschiedenis

Rond het begin van de jaren 2010 wilde Palantir voet aan de grond krijgen in het Verenigd Koninkrijk. Daarvoor zocht het bedrijf een lobbykantoor met de juiste politieke connecties. Ze vonden het in Global Council, opgericht door niemand minder dan Peter Mandelson — net vertrokken uit de regering. Palantir werd van de ene op de andere dag één van de grootste klanten van Global Council.

Het contract kreeg de codenaam ‘Project Onion’ omdat Palantir niet wilde dat mensen intern wisten dat ze bij Global Council in de boeken stonden. En terecht: dankzij de bijzonder lakse lobbywetgeving in het VK hoef je alleen maar te registreren als je rechtstreeks namens een bedrijf een minister benadert met een concrete vraag. Alles wat daaromheen gebeurt — events organiseren, ministers uitnodigen, contacten leggen — valt buiten de regels. Global Council bleef vier jaar lang onzichtbaar als lobbyist voor Palantir, totdat een junior medewerker per ongeluk een senior ambtenaar e-mailde en de registratie alsnog verplicht werd.

Dat Global Council ook nauwe banden had met Jeffrey Epstein maakt het plaatje er niet mooier op.

Het aanbestedingsproces: de spelregels zelf bepalen

De echte slimheid zat niet in het winnen van een aanbesteding, maar in het meeschrijven aan de voorwaarden ervan. Financieel dagblad The Financial Times toonde aan dat de aanbestedingsdocumenten voor het Federated Data Platform opvallend veel taal bevatten die rechtstreeks uit Palantirs eigen marketingmateriaal leek te komen. De naam werd niet genoemd, maar wie de producten van Palantir kende, zag meteen wie hier de beste kansen had.

Geoghegan spreekt van een klassieke ‘draaideurconstructie’: Palantir en Global Council huurden stelselmatig mensen in die afkomstig waren uit de NHS en de politiek. Eenmaal aan boord konden zij hun oude contacten aanwenden. Er is in het VK nauwelijks wetgeving die dit soort praktijken verbiedt.

Het product zelf: duur, traag en nauwelijks in gebruik

Dan het software-platform zelf. Het Federated Data Platform — een systeem dat zorgdata van ziekenhuizen, huisartsen en apotheken moest samenvoegen — werkt zo traag dat data-analisten klagen dat ze er nauwelijks mee kunnen werken. Interne berichten in een besloten NHS-forum laten zien hoe analisten weken moesten wachten op reacties van Palantir op technische problemen. De werkelijke kosten komen waarschijnlijk ver boven de 330 miljoen pond uit.

Eenmaal binnen, nooit meer weg

Palantir hanteert een strategie die in de technologiewereld bekendstaat als ‘land and expand’. Ze bieden hun diensten eerst gratis aan — zoals bij de NHS en bij de opvang van Oekraïense vluchtelingen — en zodra overheden afhankelijk zijn geworden van de software, volgen de steeds duurdere contracten. De Nationale Rekenkamer in het VK concludeerde al dat het vluchtelingenproject geen waar voor zijn geld leverde.

Omdat de NHS-data in Palantirs eigen platform is opgeslagen en bewerkt, is het bijna onmogelijk om naar een andere leverancier over te stappen zonder die data kwijt te raken. Een voormalig minister van Volksgezondheid gaf tegenover Geoghegan toe dat dit hem zorgen baarde — niet omdat Palantir contracten wint, maar omdat het bedrijf op weg is alle contracten te winnen.

Het ‘kwade genie’ als verkoopstrategie

Palantir heeft bewust een imago gebouwd als angstaanjagend, alwetend techbedrijf. Oprichter Peter Thiel — die ook vroege investeerder bij Elon Musks bedrijven was — liet zich in het verleden uit over de onverenigbaarheid van democratie en kapitalisme. CEO Alex Karp schreef uitgebreid over beschavingsconflicten en de rol van AI-gedreven oorlogsvoering. Karp prees openlijk de samenwerking met het Amerikaanse grensbewakingsagentschap ICE en met het Israëlische leger.

Geoghegan stelt dat dit imago doelbewust is geconstrueerd. Politici in Labourkringen zijn bang Palantir af te wijzen omdat het bedrijf zo eng lijkt dat het wel goed moet zijn.

Intussen verliest Palantir medewerkers aan andere bedrijven, weigert de Londense Metropolitan Police een contract van 50 miljoen pond te tekenen en hebben landen als Denemarken en Frankrijk bestaande deals niet verlengd. Een bedrijf dat zichzelf verkoopt als het ultieme wapen in de informatieoorlog, blijkt in de praktijk moeite te hebben met simpele databeheerklussen voor een zorginstelling. Dat is misschien wel het meest vernietigende oordeel van allemaal.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Alex Karp Big Tech dataverzameling Federated Data Platform Global Council Jeffrey Epstein lobbyisme NHS overheidscontracten Palantir Peter Thiel zorgsector