Vrijgegeven e-mails onthullen: ze wisten het al vóór de coronapas — toch ging het beleid door

Help door deze informatie met iedereen op je social media te delen!

Een vrijgegeven e-mail die via sociale media opduikt, legt een ongemakkelijke waarheid bloot: het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wist al vóór de invoering van de coronapas dat vaccinatie geen volledige bescherming bood tegen overdracht van het virus. Toch besloot de overheid door te zetten. IT-specialist Leon Kuunders deelde de vrijgegeven documenten online — en ze maken duidelijk hoe besluitvorming achter gesloten deuren werkelijk verliep.

Wat staat er precies in de e-mail?

In mei 2021 wisselden medewerkers van het RIVM en VWS uitgebreid e-mails over de wetenschappelijke onderbouwing van vaccinatiebewijzen. Een medewerker van het Centrum Infectieziektenbestrijding van het RIVM schreef op 18 mei 2021 glashelder dat er geen directe relatie bestaat tussen immuniteit en een vaccinatiebewijs. De reden: vaccinatie kan overdracht van het coronavirus niet volledig voorkomen. Met andere woorden, iemand met een bewijs van volledige vaccinatie kon het virus nog altijd verspreiden.

Dit is de kern van het hele verhaal. De coronapas was bedoeld om gevaccineerden meer vrijheden te geven ten opzichte van ongevaccineerden, met als impliciete boodschap dat gevaccineerden veiliger waren voor anderen. Die aanname klopte dus niet — en dat wisten de betrokken ambtenaren en wetenschappers al maanden vóór de invoering.

De minister wilde de andere EU-landen volgen

Wat deze mailwisseling extra opmerkelijk maakt, is hoe de beslissing uiteindelijk tot stand kwam. Het RIVM adviseerde expliciet om te differentiëren: 14 dagen na de tweede prik voor tweeprikkers-vaccins en zelfs 28 dagen na de Janssen-prik voor “optimale bescherming”. Voor de termijn van 11 dagen, zoals de Europese Commissie voorstelde voor het EU Digital Green Certificate, zag het RIVM onvoldoende wetenschappelijke onderbouwing.

Wat gebeurde er daarna? Een ambtenaar van VWS mailde terug dat de minister gewoon de andere EU-landen wilde volgen. Dus als zij 11 dagen hanteerden, deden wij dat ook. De wetenschappelijke bezwaren van het RIVM werden zo in één mail van tafel geveegd — niet op grond van nieuwe inzichten, maar puur om politiek-diplomatieke redenen.

Praktische overweging boven medische logica

De RIVM-medewerker reageerde op de keuze van de minister met een veelzeggende opmerking: het volgen van andere landen is altijd verstandig, maar dat is geen medische, maar een praktische overweging. Daarmee erkende hij feitelijk dat het beleid niet primair op gezondheidsgronden was gebaseerd, maar op bestuurlijke gemakzucht en internationale afstemming.

Dit patroon — wetenschappelijke nuance ondergeschikt maken aan politieke wenselijkheid — is precies wat critici al jaren proberen aan te tonen. De vrijgegeven documenten leveren daar nu zwart-op-wit bewijs voor. De ambtenaar van VWS sloot de mailwisseling af met de woorden: “Helder. Dan is het dus op zich een goede keuze om dezelfde termijn te hanteren als andere landen doen.” Geen verdere vragen, geen reflectie. Gewoon doorgaan.

Coronapas ingevoerd ondanks bekende beperkingen

Vanaf 25 september 2021 werd het coronatoegangsbewijs verplicht gesteld voor iedereen vanaf 13 jaar die gebruik wilde maken van de horeca, evenementen, bioscopen en theaters. De overheid communiceerde dit instrument als een maatregel die de samenleving veiliger zou maken. Mensen die weigerden zich te laten vaccineren werden effectief buitengesloten van het maatschappelijke leven.

Ondertussen wist het eigen RIVM al maanden eerder — te lezen in de nu vrijgegeven e-mails — dat de wetenschappelijke basis voor dit onderscheid wankel was. Gevaccineerden konden corona overdragen.

Vrijgegeven documenten openen doos van Pandora

De vrijgegeven stukken via Woo-verzoeken (de opvolger van Wob) vormen slechts een fractie van de communicatie die destijds plaatsvond. Toch laten ze al zien hoe de besluitvorming verliep: ambtenaren stelden vragen, wetenschappers nuanceerden, en vervolgens besloot de politiek op basis van wat diplomatiek of praktisch uitkwam. De inhoudelijke waarschuwingen verdwenen in de bureaucratische molen.

IT-specialist Leon Kuunders, die de documenten deelde, doet daarmee iets wat de reguliere media grotendeels nalaten: hij legt de onderliggende communicatie voor aan het publiek en laat mensen zelf oordelen. De vraag die overblijft is niet meer óf de overheid dit wist. Die vraag is nu beantwoord. De vraag is waarom dit nooit breed werd gecommuniceerd, en of degenen die hiervoor verantwoordelijk waren ooit ter verantwoording worden geroepen.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
coronadocumenten coronapas coronatoegangsbewijs COVID-19 Leon Kuunders overheidsbeleid RIVM transparantie vaccinatie VWS Wob WOO-verzoek