Vrije radicalen: de schurken die ons iedere dag in leven houden

Help mee door dit artikel met jouw kennissen op je social media te delen!

Al jarenlang hebben vrije radicalen een slechte reputatie. Ze worden vaak genoemd als de veroorzakers van veroudering, rimpels en allerlei chronische aandoeningen. Supermarkten liggen vol met producten die beloven deze schadelijke stoffen te neutraliseren, terwijl antioxidanten worden gepresenteerd als de helden die ons lichaam moeten beschermen.

Maar wat als dat beeld maar de helft van het verhaal vertelt?

Steeds meer wetenschappelijk onderzoek laat namelijk zien dat vrije radicalen niet alleen schadelijk zijn. Sterker nog: zonder vrije radicalen zou het menselijk lichaam waarschijnlijk niet eens kunnen functioneren.

Wat zijn vrije radicalen eigenlijk?

Om te begrijpen waarom vrije radicalen zo’n dubbelrol spelen, moeten we eerst een kijkje nemen in onze cellen.

Vrije radicalen zijn moleculen (of atomen) met een ongepaard elektron. Daardoor zijn ze instabiel en reageren ze gemakkelijk met andere moleculen om dat elektron te compenseren. Tijdens die reacties kunnen ze vetten, eiwitten en zelfs DNA beschadigen.

Dat klinkt zorgwekkend, maar deze reacties zijn geen fout van het lichaam. Integendeel. Vrije radicalen ontstaan voortdurend tijdens normale biologische processen. Iedere ademhaling, iedere hartslag en iedere stap die we zetten vraagt om energie. Bij de productie van die energie in onze mitochondriën – de energiecentrales van onze cellen – ontstaan automatisch kleine hoeveelheden reactieve zuurstofmoleculen, ook wel vrije radicalen genoemd.

Ons lichaam produceert ze dus niet per ongeluk. Het maakt ze bewust aan, omdat ze een belangrijke functie vervullen.

De verdedigers van ons immuunsysteem

Stel je voor dat een bacterie via een klein wondje je lichaam binnendringt. Binnen enkele seconden komt je immuunsysteem in actie. Witte bloedcellen trekken naar de plaats van de infectie en zetten een krachtig verdedigingsmechanisme in. Ze produceren grote hoeveelheden vrije radicalen die de bacterie beschadigen en onschadelijk maken.

Zonder deze reactie zou een eenvoudige schaafwond veel moeilijker genezen en zouden infecties een veel groter risico vormen. Vrije radicalen zijn dus niet alleen bijproducten van onze stofwisseling; ze behoren ook tot de belangrijkste wapens van ons afweersysteem.

Onmisbare boodschappers

Hun rol gaat echter nog veel verder. De afgelopen jaren hebben onderzoekers ontdekt dat vrije radicalen ook functioneren als boodschappers tussen cellen. Ze geven signalen door die bepalen wanneer cellen moeten groeien, herstellen of zich aanpassen aan veranderende omstandigheden.

Zelfs processen zoals wondgenezing, de vorming van nieuwe bloedvaten en het herstellen van beschadigd weefsel blijken mede afhankelijk te zijn van deze reactieve moleculen. Waar vrije radicalen vroeger vooral werden gezien als schadelijke afvalstoffen, weten we inmiddels dat ze ook een essentiële rol spelen in de communicatie binnen het lichaam.

Waarom sporten juist méér vrije radicalen oplevert

Misschien wel het meest verrassende voorbeeld zien we tijdens het sporten. Wie intensief beweegt, verbruikt meer zuurstof. Daardoor produceren de mitochondriën tijdelijk ook meer vrije radicalen.

Jarenlang werd gedacht dat dit uitsluitend schadelijk was. Inmiddels weten wetenschappers dat juist deze tijdelijke toename een belangrijk signaal vormt voor het lichaam. Het stimuleert spieren om sterker te worden, bevordert de aanmaak van nieuwe mitochondriën en activeert de natuurlijke verdedigingssystemen van onze cellen. Met andere woorden: een beperkte hoeveelheid oxidatieve stress is juist een prikkel waardoor het lichaam zich kan aanpassen en verbeteren.

Dat verklaart ook waarom sommige onderzoeken laten zien dat het gebruik van grote hoeveelheden antioxidanten direct na intensieve training de natuurlijke trainingsadaptatie mogelijk kan verminderen. Niet iedere vrije radicaal hoeft immers direct te worden uitgeschakeld.

Wanneer ontstaat oxidatieve stress?

Dat betekent natuurlijk niet dat vrije radicalen altijd onschuldig zijn. Zoals bij zoveel processen in het menselijk lichaam draait alles om balans. Normaal beschikt ons lichaam over een uitgebreid netwerk van antioxidanten en beschermende enzymen die vrije radicalen voortdurend onder controle houden. Zolang er evenwicht bestaat tussen de productie van vrije radicalen en het vermogen van het lichaam om deze onschadelijk te maken, is er weinig aan de hand.

Problemen ontstaan pas wanneer dat evenwicht langdurig wordt verstoord. Dan spreken onderzoekers over oxidatieve stress. Bij oxidatieve stress kunnen reactieve moleculen schade veroorzaken aan celmembranen, eiwitten en DNA. Juist daarom wordt oxidatieve stress wereldwijd onderzocht in relatie tot veroudering en verschillende chronische aandoeningen.

Belangrijk is echter dat oxidatieve stress niet wordt veroorzaakt door het bestaan van vrije radicalen zelf, maar door een verstoring van de natuurlijke balans.

Een nieuwe kijk op gezondheid

Onze kijk op vrije radicalen is de afgelopen jaren dan ook sterk veranderd. Waar ze vroeger vooral werden gezien als schadelijke stoffen die zoveel mogelijk moesten worden bestreden, begrijpen wetenschappers tegenwoordig dat ze onmisbaar zijn voor een goed functionerend lichaam. Zonder vrije radicalen zouden we geen infecties kunnen bestrijden, minder goed herstellen na inspanning en belangrijke biologische signalen missen die onze cellen nodig hebben om gezond te blijven.

De uitdaging is daarom niet om vrije radicalen volledig uit te schakelen, maar om het natuurlijke evenwicht te behouden waarin het lichaam al miljoenen jaren uitblinkt. Misschien is dat wel de belangrijkste les.

Gezondheid draait niet om het volledig voorkomen van belasting, maar om het vermogen van het lichaam om zichzelf steeds opnieuw aan te passen, te herstellen en in balans te blijven. De wetenschap rondom vrije radicalen en oxidatieve stress ontwikkelt zich razendsnel. Wat jarenlang werd gezien als een eenvoudig verhaal van ‘goede antioxidanten’ en ‘slechte vrije radicalen’, blijkt in werkelijkheid een veel complexer biologisch evenwicht te zijn.

Juist daarom richten steeds meer onderzoekers zich op de processen die onze cellen beschermen, herstellen en in balans houden. Moleculaire waterstof is één van de onderwerpen die daarbij wereldwijd steeds meer wetenschappelijke aandacht krijgt.

Benieuwd wat moleculaire waterstof voor jouw gezondheid kan betekenen? Bezoek www.H2Booster.com en ontdek voor welke gezondheidsvraagstukken waterstoftherapie wordt onderzocht, hoe het werkt en wat de huidige wetenschap hierover laat zien.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over: