Advies Hoge Raad: veroordeling van Willem Engel voor oproep om te demonstreren tijdens corona is onjuist

Help anderen door deze info met iederen die je kent op je socials te delen!

Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaar

De strafzaak tegen de voorman van Viruswaarheid (voorheen Viruswaanzin), die door het gerechtshof Den Haag werd veroordeeld voor opruiing tijdens de coronapandemie, moet deels opnieuw worden behandeld. Dat adviseert advocaat-generaal (AG) Spronken in haar conclusie aan de Hoge Raad. De hoogste rechter doet naar verwachting op 12 mei uitspraak.

Veroordeling door het hof

Het gerechtshof Den Haag veroordeelde Engel in maart 2025 tot een taakstraf van 60 uur. De veroordeling had betrekking op twee afzonderlijke uitlatingen: een bericht op Twitter uit november 2021 en een livestream op Facebook uit juni 2020.

In het Twitterbericht schreef hij onder meer dat het “plicht” is om te zorgen voor “zoveel mogelijk infecties” onder jongeren zonder gezondheidsklachten, omdat de vaccins “compleet mislukt” waren. Het hof oordeelde dat deze uitlating moest worden opgevat als een aansporing om coronamaatregelen te overtreden. Daarmee was volgens het hof sprake van opruiing.

Daarnaast speelde een Facebook-livestream van 26 juni 2020 een rol. Nadat een geplande demonstratie op het Malieveld in Den Haag was verboden, riep Engel in een livestream mensen op om alsnog te komen demonstreren. Hij benadrukte dat dit “op persoonlijke titel” zou gebeuren en sprak over “non violent en non cooperation”. Volgens het hof kwam deze oproep neer op het aanzetten tot deelname aan een verboden demonstratie. Ook dit werd als opruiing aangemerkt.

Cassatieklachten

Engel stelde cassatie in bij de Hoge Raad. Zijn advocaat voerde onder meer aan dat het hof ten onrechte had geoordeeld dat het Twitterbericht opruiing opleverde. Ook werd geklaagd over de beperking van de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering, zoals beschermd door het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Oordeel van de advocaat-generaal

AG Spronken beoordeelde beide onderdelen afzonderlijk. Ten aanzien van het Twitterbericht concludeert zij dat de klacht niet slaagt. Op het moment van plaatsing gold een pakket aan coronamaatregelen dat gericht was op het beperken van “besmettingen”. Volgens de AG mocht het hof het bericht zo uitleggen dat de verdachte derden aanspoorde om anderen doelbewust te infecteren. Daarmee kon het als opruiing worden aangemerkt.

Anders ligt het volgens de AG bij de Facebook-oproep tot demonstratie. Een oproep tot demonstreren valt onder de bescherming van artikel 11 EVRM, dat de vrijheid van vergadering waarborgt. Een beperking van dat recht is alleen toegestaan wanneer die bij wet is voorzien, een legitiem doel dient en noodzakelijk is in een democratische samenleving.

Volgens de AG heeft het hof onvoldoende gemotiveerd waarom de strafrechtelijke vervolging van Engel noodzakelijk was. Hoewel het hof wel had onderbouwd waarom het demonstratieverbod destijds gerechtvaardigd was, had het niet uitgelegd waarom strafrechtelijk optreden – dat pas ruim anderhalf jaar later werd ingezet – op dat moment nog noodzakelijk was in een democratische samenleving.

Advies aan de Hoge Raad

De AG adviseert daarom om het arrest van het hof te vernietigen voor zover het de Facebook-uitlating en de opgelegde straf – 60 uur taakstraf – betreft. De zaak zou op dat punt moeten worden terugverwezen naar het gerechtshof voor een nieuwe behandeling. De veroordeling voor het Twitterbericht kan volgens de AG in stand blijven.

De Hoge Raad is niet gebonden aan het advies van de advocaat-generaal, maar volgt dit in veel gevallen wel. De uitspraak staat gepland voor 12 mei.

Engel noemt het advies “een stap in de goede richting”. Maar we zijn er nog niet, voegt hij eraan toe.

Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…

Lees meer over:
coronapandemie Den Haag vaccin