Dit zijn ze van plan in Fryslân: ‘Als je leest wat de ambtenaren van de veel te grote overheid willen schrik je je kapot’

Help door deze informatie met kennissen op je social netwerk te delen!

De omgevingsvisie voor Fryslân liegt er niet om: ambtenaren en bestuurders hebben een toekomst uitgetekend waarin jij bij voorkeur te voet gaat, op de fiets stapt of in de bus kruipt — en alleen nog een elektrische auto mag pakken als het écht niet anders kan. Geen voorstel, geen suggestie: dit zijn de officiële provinciale ambities die Provinciale Staten op 30 september hopen vast te stellen.

Wat staat er precies in dit plan?

Het document, officieel de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) genaamd, schetst een Fryslân dat in 2050 schoon, stil, donker en nagenoeg energieneutraal moet zijn. Bewoners verplaatsen zich volgens het zogenoemde STOMP-principe: eerst stappen, dan trappen, dan openbaar vervoer, dan deelmobiliteit, en pas als allerlaatste optie een privéauto — en dan nog uitsluitend elektrisch. De provincie legt hiermee een ideologisch keurslijf op aan een regio waar openbaar vervoer op het platteland historisch gezien al decennia te wensen overlaat.

Wie bepaalt hier eigenlijk wat?

Critici wijzen er direct op dat dit soort plannen naadloos aansluit bij de agenda’s van supranationale organisaties zoals het World Economic Forum, dat al jaren pleit voor een vergelijkbare ‘groene’ hertekening van de samenleving. Privacy-expert Bas Filippini spreekt in dit verband onomwonden van “WEF-sektecommunisten” die bepalen wat burgers wel en niet mogen doen. “Als je leest wat de ambtenaren van de veel te grote overheid willen, schrik je je kapot.” Journalist David Boerstra roept mensen op de omgevingsvisie zelf te lezen — omdat de taal die erin staat, zo gestuurd en bevoogdend is dat hij nauwelijks te geloven valt.

De provincie benadrukt weliswaar dat het een visie is zonder directe financiering, maar vergis je niet: dit document bepaalt de komende zes jaar wél de grenzen van wat er mag gebeuren op het gebied van wonen, energie, vervoer en economie. Wie straks buiten die lijnen wil kleuren, botst op provinciaal beleid.

Landbouw als speelbal van bestuurlijke wensen

Boeren krijgen in de omgevingsvisie Fryslân 2050 een bijzondere rol toebedeeld. Enerzijds wordt Fryslân officieel aangemerkt als dé landbouwprovincie van Nederland. Anderzijds moeten diezelfde boeren hun grond deels afstaan voor wateropslag bij extreme neerslag én bijdragen aan biodiversiteit via zogenoemde ‘blauwgroene diensten’. Ze krijgen daar een langjarige vergoeding voor — lees: ze worden financieel afhankelijk van de overheid voor keuzes die ze voorheen zelf maakten. Een subtiele maar ingrijpende verschuiving van eigenaarschap naar subsidieafhankelijkheid.

Dorpsmolens verboden, clusters verplicht

Eén van de meest opvallende én omstreden punten in het plan: lokale energiecoöperaties mogen geen solitaire dorpsmolens meer bouwen. Nieuwe windmolens moeten worden geclusterd, en dan nog alleen als tegelijkertijd oude molens worden gesloopt. Simon Visbeek van de Bildtse energiecoöperatie snapt er niets van. Op het Bildt waait het vrijwel altijd, er is lokale capaciteit én lokale wil — maar de provincie gooit de deur dicht. Liander heeft zelf aangegeven dat dorpsmolens lokaal een nuttige bijdrage kunnen leveren. Toch legt de provincie een bureaucratisch obstakel op dat kleinschalige, gemeenschapsgedreven energieopwekking de nek omdraait.

Steden groeien, dorpen worden bevroren

Leeuwarden, Drachten, Heerenveen en Sneek — de zogenoemde F4 — krijgen ruimte voor grootschalige groei. Kleine dorpen onder de 250 inwoners mogen slechts met 10 procent groeien. Regiokernen zitten vast op 10 tot 25 procent. De boodschap is duidelijk: de provincie stuurt bewoners richting stedelijke concentraties, weg van het platteland. Wie in een klein dorp wil blijven wonen en werken, wordt structureel benadeeld door provinciaal beleid dat zichzelf ‘inclusief’ en ‘groen’ noemt.

De overheid als centrale plannenmaker

Wat dit plan blootlegt, is iets wat in Nederland al jaren sluipenderwijs groeit: een overheid die zich steeds meer gedraagt als centrale plannenmaker voor hoe burgers móéten leven, bewegen, wonen en energie opwekken. De omgevingsvisie voor Fryslân is geen uitzondering — het is exemplarisch voor een bestuurscultuur die op papier ‘participatie’ belooft, maar in de praktijk dikke rapporten produceert die de keuzevrijheid van gewone mensen stelselmatig inperken. Van de 115 ingediende reacties en 29 kritische insprekers wordt braaf nota genomen, maar of het beleid er fundamenteel door verandert, valt sterk te betwijfelen.

Fryslân verdient een toekomst — maar dan wel één die door Friezen zelf wordt bepaald, niet door ambtenaren die een ideologische blauwdruk over een provincie uitrollen. De vraag is of Provinciale Staten op 30 september de moed hebben om dat verschil te maken.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
autoluw energiebeleid klimaatbeleid Leeuwarden omgevingsvisie Fryslân overheidscontrole POVI Provinciale Staten provincie Fryslân ruimtelijke ordening STOMP-principe vrijheid