Militarisering van het groengebied bij Wassenaar: wat de overheid verzwijgt

Help door dit met kennissen op je socials te delen!

De militarisering van het groengebied bij Wassenaar is geen ver-van-mijn-bed-show meer: in het stille landschap tussen Katwijk, Leiden en Wassenaar worden plannen uitgerold die de leefomgeving van duizenden mensen ingrijpend kunnen veranderen — en de lokale politiek lijkt nauwelijks te weten wat er werkelijk op stapel staat. Journalist Djamila le Pair trok dinsdag aan de bel tijdens de gemeenteraadsvergadering in Wassenaar, en haar boodschap was weinig geruststellend.

Vergaderingen afgelast, burgers buitenspel

Wie denkt dat de democratie in Wassenaar op volle toeren draait, heeft het mis. De Commissie Fysieke Leefomgeving — precies het orgaan dat ruimtelijke plannen hoort te toetsen — heeft van de drie vergaderingen sinds de verkiezingen er al twee niet laten doorgaan. Als reden werd opgegeven dat er geen agendapunten waren. Tegelijkertijd stonden diezelfde avond twee ontwerpbegrotingen op de raadsagenda die directe gevolgen hebben voor de fysieke leefomgeving: die van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en van de Veiligheidsregio Haaglanden. Alsof dat nog niet genoeg is, werd er ook een voorstel besproken om burgers voortaan alleen nog tijdens commissievergaderingen te laten inspreken — niet meer tijdens raadsvergaderingen. Want dat zou toch te laat zijn om nog iets te veranderen. Handig.

Drie campussen midden in het groen

De MRDH heeft een brochure uitgebracht met de veelzeggende titel ‘Kijk op campussen’, waarin vrijwel elk bedrijf of onderwijsinstelling met enige onderzoekscapaciteit als ‘campus’ wordt bestempeld. Concreet betekent dit dat er in het groengebied drie grote ontwikkelingen dreigen te landen: de vestiging van farmaceutisch gigant Eli Lilly, het opleidingscentrum Maaldrift van Defensie en de Koninklijke Marechaussee, en ‘Unmanned Valley’ op het voormalige vliegveld Valkenburg — een experimenteerterrein voor drones. Minstens de eerste twee dreigen hoogbouw te worden. Burgers kregen jarenlang te horen dat Valkenburg een woonwijk zou worden met vijfduizend woningen. Dat verhaal lijkt nu aan revisie toe.

Drones buiten het zichtsveld, Defensie boven de wet

Unmanned Valley is al operationeel als zogenaamd ‘field lab’: een gecontroleerde omgeving waar met onbemande vliegtuigen wordt geëxperimenteerd. Dat klinkt onschuldig, totdat je hoort dat de drones via een corridor boven de kustlijn verbonden worden met de zee — van Wassenaar tot Hoek van Holland en mogelijk nog verder. Het gaat om zogeheten BVLOS-drones: Beyond Visual Line of Sight, dus buiten het gezichtsveld van de bestuurder. Commerciële partijen moeten zich aan strenge regels houden: geen nachtvluchten, geen wapens. Maar Defensie is van alle restricties vrijgesteld. Tegelijkertijd wordt het nabijgelegen moestuinencomplex ‘Tuinders Vreugde’ eind dit jaar opgeheven — officieel vanwege de vliegroute van de vleermuis. Critici wijzen echter op een andere ‘vleermuis’: de V-BAT drone, waarvan Nederland er twaalf heeft aangeschaft en die gespecialiseerd is in surveillance en elektronische oorlogsvoering.

Eli Lilly en muggen: een ongemakkelijke combinatie

Dan is er nog de komst van Eli Lilly, één van de grootste farmaceutische concerns ter wereld. Het bedrijf kocht recent voor bijna vier miljard euro drie vaccinbedrijven op. Eén van die overnames betreft een partij die experimenteert met door muggen overdraagbare virussen, zoals zika, dengue en het westnijlvirus. De geplande locatie van Eli Lilly ligt opvallend dicht bij het Valkenburgse Meer — een ideale biotoop voor muggen. Toeval? Misschien. Maar de vraag of de omgeving rond Wassenaar straks fungeert als een zogeheten ‘living lab’ — waarbij experimenten op de lokale bevolking worden losgelaten — is alleszins legitiem en verdient een eerlijk antwoord van de overheid.

Maaldrift groeit, en niemand zegt waarom

Campus Maaldrift, het opleidingsinstituut van Defensie en de Marechaussee, richt zich op ‘Bewaken en Beveiligen’. Het terrein zou volgens officiële mededelingen voldoende zijn voor de huidige plannen, inclusief een nieuwe schietbaan. Maar ondertussen circuleren hardnekkige geruchten: de sportvelden van de Amerikaanse school zouden worden ingepikt, afvalbedrijf Avalex zou richting de N44 moeten verhuizen en het kleine marinehaventje in de buurt wordt opgeheven. Waarom al die verschuivingen als het huidige terrein genoeg is? Wordt Maaldrift straks via een verbinding met vliegveld Valkenburg gekoppeld? En wat betekent dat voor de agrarische gronden en boerderijen in de directe omgeving?

Politiek zwijgt, burger betaalt de rekening

Wat deze hele exercitie extra verontrustend maakt, is dat alle politieke beslissingen namens Wassenaar in zowel de MRDH als de Veiligheidsregio Haaglanden uitsluitend door de VVD worden genomen. Geen breed democratisch draagvlak, geen transparante afweging — gewoon één partij die de lijnen uitzet. Ondertussen worden commissievergaderingen afgelast, worden inspreekmogelijkheden ingeperkt en worden burgers geconfronteerd met voldongen feiten. De militarisering van het groengebied bij Wassenaar voltrekt zich stukje bij beetje, terwijl de gemeenteraad naar eigen zeggen druk bezig is met hamerstukken. Le Pair riep de raad op zelf onderzoek te doen en niet af te wachten wat hen wordt voorgeschoteld. Want als dit doorzet, wordt één van de groenste en rustigste gebieden van de regio omgevormd tot een aantrekkelijk militair doelwit — precies het omgekeerde van wat bewoners ooit werd beloofd.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
campus defensie drones Eli Lilly groengebied Maaldrift militarisering MRDH Unmanned Valley Valkenburg Veiligheidsregio Haaglanden Wassenaar