De geschiedenis waar bijna niemand over spreekt: wat een historicus zag in Oekraïne (lees en huiver)

Help mee door dit artikel met jouw vrienden op je socials te delen!

Het Oekraïense nationalisme kent een lange en gewelddadige geschiedenis die in westerse nieuwsredacties zorgvuldig wordt dichtgesmeerd. De Duitse historicus en schrijver Tarik Cyril Amar, die tussen 2001 en 2006 meerdere jaren in Lviv woonde en zowel Russisch als Oekraïens vloeiend spreekt, deelde in gesprek met journalist Eva Bartlett zijn directe ervaringen — ervaringen die een radicaal ander beeld schetsen van de stad die in het Westen wordt afgeschilderd als symbool van Europese integratie en democratische aspiraties.

Nazi-symboliek op straat, openlijk en ongestraft

Amar beschrijft hoe hij in Lviv regelmatig geconfronteerd werd met de symboliek van de Waffen-SS divisie die de nazi’s in 1943 oprichtten — met Lviv als epicentrum. Die symboliek was geen randverschijnsel: emblemen en wapenschilden prijkten gewoon in de openbare ruimte. Daarnaast was de zwart-rode vlag van de OUN (Organisatie van Oekraïense Nationalisten) prominent aanwezig bij demonstraties en herdenkingen. In diezelfde periode werd een groot standbeeld voor Stepan Bandera — leider van een beweging die verantwoordelijk was voor massamoorden op Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog — ingewijd in de stad. Geen incident, maar bewust beleid.

Etnische zuivering als staatsbeleid en als taboe

De kern van wat Amar blootlegt, is de systematische ontkenning van oorlogsmisdaden door Oekraïense nationalisten. Schattingen spreken van 80.000 tot 100.000 vermoorde Polen, uitgevoerd door de OUN op een manier die historici omschrijven als etnische zuivering: moorden als instrument om een bevolkingsgroep te verdrijven. Wat hem het meest verontrust, is dat de ontkenning van deze Oekraïense oorlogsmisdaden geen kwestie is van individuele geschiedvervalsing, maar van officieel staatsbeleid in Kiev. Het liegen is geïnstitutionaliseerd.

Polen weet het, maar zwijgt om geopolitieke redenen

Dat de spanning tussen Polen en Oekraïne af en toe oplaait — zoals recent in een conflict met Zelensky — verandert niets aan de fundamentele houding van achtereenvolgende Poolse regeringen. Amar is helder: Polen heeft er steeds voor gekozen de geopolitieke kaart te spelen, namelijk Oekraïne gebruiken als buffer tegen Rusland, ten koste van historische waarheid en gerechtigheid voor de eigen slachtoffers. De belangen van de Poolse staat wegen zwaarder dan de erkenning van de massamoord op Poolse burgers. Een ongemakkelijke waarheid die ook in Warschau liever niet hardop wordt gezegd.

Duitsland neemt het stokje van de VS over

Op het geopolitieke vlak signaleert Amar een verschuiving die weinig aandacht krijgt in de reguliere media: de Verenigde Staten onder Trump hebben de financiële lasten van de proxy-oorlog naar Europa doorgeschoven, maar blijven Oekraïne ondersteunen via inlichtingendiensten, speciale operaties en wapenleveranties — zij het op kosten van de Europese bondgenoten. Duitsland is daarmee de feitelijke leidende westerse macht geworden in deze proxy-oorlog tegen Rusland. Duitse bedrijven produceren militair materieel voor Oekraïne, deels op Duits grondgebied, deels in Oekraïne zelf. Amar stelt dat Rusland daarmee een legitiem argument heeft om te zeggen dat significante Oekraïense aanvallen op Russisch grondgebied alleen mogelijk zijn dankzij directe Duitse betrokkenheid. Dat maakt Duitsland in Russische ogen een oorlogspartij.

Het narratief van de wonderwapens herhaalt zich

Westerse media — van de Financial Times tot The Economist en de Wall Street Journal — promoten nu massaal een nieuw verhaal: Oekraïne zou de oorlog kunnen keren door in te zetten op drone- en raketaanvallen op Russisch grondgebied in plaats van grondoorlog. Amar herkent dit patroon onmiddellijk. Eerder klonk hetzelfde enthousiaste geluid toen Oekraïne HIMARS-raketwerpers ontving, daarna bij de levering van Duitse Leopard-tanks. Telkens werd gesuggereerd dat dít het keerpunt zou zijn. Het werd het nooit. Zelfs het Oekraïense nationalistische medium Ukrainska Pravda publiceerde een uitgebreid stuk waarin Oekraïense soldaten en officieren aan het front aangeven dat ze geen enkel verschil merken van de luchtcampagne. En voormalig opperbevelhebber Valeri Zaloezjny — door Zelensky aan de kant geschoven en nu op de absurde post van ambassadeur in Londen geparkeerd — schreef in The Telegraph expliciet: ga er niet van uit dat Rusland de oorlog verliest.

Het Westen gebruikt Oekraïne als kanonnenvoer

De meest confronterende conclusie van Amar is tegelijk de simpelste: het is het Westen dat Oekraïne al jaren als kanonnenvoer inzet. Er is geen serieuze diplomatieke druk uitgeoefend op Kiev om tot onderhandelingen te komen, terwijl Oekraïne volledig afhankelijk is van westerse steun en dus in theorie gemakkelijk te sturen valt. In plaats daarvan blijft de strategie: meer wapens, meer geld, en Oekraïners leveren de lichamen. Een uitweg waarbij Oekraïne gezichtsverlies beperkt en concessies doet, had er allang kunnen zijn — als het Westen dat had gewild. Dat is niet gebeurd.

Wat Amar beschrijft, is geen complottheorie maar een historisch en politiek onderbouwde analyse van een conflict waarvan de wortels veel dieper gaan dan februari 2022. Het Oekraïense naziverleden in Lviv en elders is geen bijzaak — het is de ideologische motor van een oorlog die het Westen bewust heeft aangewakkerd en waarvan het de gevolgen nu probeert te beheersen door de rekening bij anderen neer te leggen.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Duitsland etnische zuivering Lviv nationalisme Oekraïne OUN proxy-oorlog Rusland Stepan Bandera Tarik Cyril Amar Tweede Wereldoorlog Westerse media