Waarom blokkeerde Den Haag parlementaire enquête naar Fortuyn in 2002?

Help anderen door dit artikel met je vrienden op je social media te delen!

De parlementaire enquête naar Fortuyn heeft in 2002 nooit plaatsgevonden — en dat was geen toeval. Onderzoeksjournalist Hans Izaak Kriek, auteur van het boek ‘Pim Fortuyn – Moord op bestelling?’, stelt in een nieuwe video onomwonden dat een politieke meerderheid destijds bewust het zwaarste controlemiddel van de democratie buiten werking heeft gesteld om te voorkomen dat gevoelige waarheden boven tafel zouden komen.

Het zwaarste middel dat in de kast bleef

Een parlementaire enquête is in Nederland geen alledaags instrument. Wie wordt opgeroepen, is verplicht te verschijnen. Liegen staat gelijk aan meineed — een strafbaar feit. Het middel wordt ingezet als gewone onderzoekscommissies tekortschieten en de waarheid echt boven tafel moet. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de bouwfraudezaak in 2002, waarbij topmanagers en hoge ambtenaren bezweken onder de druk van de eedaflegging. Datzelfde jaar vroegen enkele politici om een soortgelijk onderzoek naar de moord op Pim Fortuyn. Dat verzoek werd resoluut van tafel geveegd — gesteund door D66, PvdA, CDA, VVD én GroenLinks.

Kriek: “Het kaartenhuis zou zijn ingestort”

Kriek laat in zijn video zien waarom die blokkade wat hem betreft geen bureaucratische formaliteit was, maar een bewuste keuze om beschadiging van de politieke en ambtelijke top te voorkomen. Hij stelt dat een verhoor onder ede ministers en topambtenaren had gedwongen toe te geven wat er bewust is weggemoffeld rond de beveiliging van Fortuyn en de informatiestromen bij de AIVD voorafgaand aan de aanslag.

Eén van de meest opvallende vragen die Kriek opwerpt: waarom werden medewerkers van de ambtelijke top van het ministerie van Binnenlandse Zaken én AIVD-functionarissen naar zijn toenmalige bedrijf Brainbox Mediatraining in Hilversum gestuurd om klaargestoomd te worden voor verhoren door de commissie? Welk belang diende die voorbereiding, en wie heeft daartoe opdracht gegeven?

Een AIVD-analist die nooit gehoord werd

Nog een vraag die Kriek centraal stelt: er was een actieve AIVD-analist die op de hoogte was van een concrete dreiging vanuit links-extremistische kring richting Fortuyn. Deze persoon is nooit officieel gehoord. Sterker nog, Kriek stelt dat er bewust voor is gekozen deze insider buiten het officiële onderzoek te houden. Wie die beslissing heeft genomen en waarom, is tot op de dag van vandaag niet publiekelijk verantwoord.

Dit soort vragen had een parlementaire enquête kunnen en moeten beantwoorden. Maar het institutionele zwijgen houdt al 24 jaar stand, aldus Kriek.

De gevestigde orde zwijgt — en wordt beloond

Wat Kriek bijzonder scherp aankaart, is het contrast tussen de gevolgen van politiek falen in andere landen en de manier waarop Nederland omging met de verantwoordelijken rondom de moord op Fortuyn. In landen waar een beveiliging van een regeringsleider op vergelijkbare wijze heeft gefaald, zijn betrokkenen strafrechtelijk vervolgd. In Nederland, zo stelt Kriek, vertrokken de verantwoordelijken met koninklijke onderscheidingen en florerende carrières.

Emeritus hoogleraar Paul Cliteur, verbonden aan de Universiteit Leiden, schrijft in het voorwoord van Krieks boek dat de conclusie dat betere beveiliging de moord sowieso niet had kunnen voorkomen, puur speculatief is. Met andere woorden: die redenering is niet meer dan een handige dekmantel om verantwoordelijkheid te vermijden.

170.000 kijkers en geen antwoorden

De video-lezingen van Kriek over het Fortuyn-dossier zijn inmiddels meer dan 170.000 keer bekeken. De publieke interesse voor dit dossier is allesbehalve verdwenen — integendeel. Toch blijven de gevestigde media en de politieke top opvallend stil. Geen Kamervragen die echt ergens toe leiden, geen hernieuwd onderzoek, geen publieke verantwoording.

Kriek maakt duidelijk dat hij niet van plan is te stoppen. Zolang de kernvragen onbeantwoord blijven — wie gaf opdracht om de AIVD-analist buiten het onderzoek te houden en wat wist de politieke top écht — blijft hij publiceren.

Een democratie die zichzelf beschermt — of zichzelf verraadt?

Het is een vraag die elke burger zich zou moeten stellen: als het zwaarste onderzoeksinstrument van de democratie wél wordt ingezet bij bouwfraude en IT-projecten, maar níét bij de koelbloedige moord op een aanstaande premier — wat zegt dat dan over de bereidheid van de politieke klasse om zichzelf te verantwoorden? Het antwoord ligt vooralsnog begraven in dossiers die de openbaarheid tot nu toe niet hebben bereikt. En dat is, na 24 jaar, op zijn minst een schandaal.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
AIVD CDA D66 GroenLinks Hans Izaak Kriek moord Fortuyn onderzoeksjournalistiek parlementaire enquête pim fortuyn politieke doofpot PvdA VVD