Palantir neemt Oekraïne stilletjes over: hoe een techbedrijf de oorlog gebruikt als testlab

Help door dit met jouw kennissen op je socials te delen!

Terwijl de bevolking dag na dag de verwoestende gevolgen van de oorlog in Oekraïne draagt, profiteert het Amerikaanse dataverwerkingsbedrijf Palantir op twee fronten tegelijk: het verfijnt zijn militaire AI-software onder echte oorlogsomstandigheden én strekt zijn tentakels uit naar de civiele staatsinfrastructuur van Oekraïne.

Een CEO als eerste aan de deur in Kiev

Het was geen toeval dat Palantir-topman Alex Karp als eerste grote Amerikaanse techmanager naar Kiev reisde na de Russische inval in 2022. Zijn ontmoeting met president Zelensky was het startschot voor een innige samenwerking waarbij Palantirs software ‘Gotham’ structureel werd ingezet door de Oekraïense strijdkrachten. De voormalige Oekraïense minister van Defensie Fedorov bevestigde openlijk dat zijn leger Palantir-software gebruikt om aanvallen te plannen en coördineren. Sindsdien is de aandelenwaarde van Palantir met honderden procenten gestegen. Voor aandeelhouders is de oorlog goed nieuws.

Het slagveld als commercieel laboratorium

Wat in marketingkringen ‘battle-tested technology’ heet, is in de praktijk iets minder romantisch: bedrijven als Palantir en de autonome wapensystemenspecialist Anduril gebruiken de Oekraïense oorlog als een uniek commercieel testlab. Palantir heeft er het zogenaamde ‘Maven Smart System’ mee doorontwikkeld — een AI-platform dat militaire inlichtingendata automatisch analyseert en doelwitten voor aanvallen bepaalt. De tijd tussen het identificeren van een doelwit en de aanval werd daarmee teruggebracht van uren naar minuten. Op de eigen blog schrijft Palantir openlijk: “De industrie staat paraat. De NAVO moet voortdurend kansen blijven scheppen.” Een echt slagveld is daarvoor natuurlijk idealer dan een oefening.

Oekraïne richtte in 2023 ook het platform ‘Brave1’ op, waarmee bedrijven, start-ups en ontwikkelaars AI-modellen kunnen trainen op echte gegevens van het front. Dronedetectie, elektromagnetische aanvalssystemen en autonome wapens worden er actief gestimuleerd via innovatiewedstrijden. Het slagveld is een verdienmodel geworden:

Wie heeft belang bij een eindeloze oorlog?

Wie heeft er eigenlijk baat bij dat dit conflict voortduurt? Zeker niet de gewone burgers aan weerszijden van de frontlinie. De echte profiteurs zijn elders te vinden. Grote aandeelhouders bij vrijwel alle grote wapenconcerns zijn vermogensbeheerders als BlackRock en Vanguard. Zodra er een vredesakkoord zou komen, worden defensiebudgetten teruggeschroefd en bestellingen geannuleerd — wat catastrofaal zou zijn voor de aandelenkoersen. Het is dan ook niet vreemd dat prominente figuren met nauwe banden met dergelijke fondsen eerder olie op het vuur gooien dan dat zij de-escaleren.

De digitale staat rukt op achter de frontlinie

Minder zichtbaar, maar minstens zo ingrijpend, is de digitale transformatie die zich parallel aan het conflict voltrekt. Via het platform ‘Diia’ centraliseert de Oekraïense overheid alle staatsdiensten in één digitale omgeving. Burgers regelen er hun identiteitsdocumenten, uitkeringen en officiële correspondentie. Inmiddels heeft Palantir ook bij Diia voet aan de grond gekregen. Alle data die burgers dagelijks genereren via dit platform kunnen worden geanalyseerd, gecategoriseerd en gekoppeld — een infrastructuur die totale staatssurveillance kinderspel maakt. Dit is geen bijwerking van de oorlog, maar lijkt een bewust nevenproduct ervan. Adviseurs van het Oekraïense ministerie van Defensie erkennen dat de digitale transformatie juist door de oorlog versneld is, niet vertraagd.

De digitale staat is daarmee niet alleen een militair project, maar ook een blauwdruk voor een technocratische bestuursstructuur — precies het concept dat Palantir-medeoprichter Peter Thiel al jarenlang propageert.

Rusland doet gewoon mee

Wie denkt dat dit een exclusief westers fenomeen is, heeft het mis. Ook Rusland bouwt volop aan zijn digitale staatsinfrastructuur via het portaal ‘Gosuslugi’, het equivalent van het Oekraïense Diia. Staatsbedrijf Rostec ontwikkelt militaire elektronica, AI-toepassingen en drones, terwijl NtechLab gespecialiseerd is in gezichtsherkenning en voertuigidentificatie op basis van AI.

Rode draden zichtbaar maken

Wat zich in Oekraïne afspeelt, is geen geïsoleerd conflict in een verafgelegen land. Het is een proeftuin voor de wapensystemen van morgen én voor de digitale staatsinrichting van de toekomst. Terwijl regeringen spreken over vrijheid en democratie, wordt de technocratische infrastructuur geruisloos uitgerold — aan beide kanten van het front. De vraag die elke kritisch denkende burger zich zou moeten stellen: als vrede zo makkelijk bereikbaar lijkt, waarom wordt er dan niet voor gekozen? De antwoorden liggen niet op het slagveld, maar in aandeelhoudersverslagen, lobbykantoren en de blogposts van bedrijven als Palantir.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
AI-wapens Anduril Blackrock digitale staat Diia NATO Oekraïne oorlogswinst Palantir Peter Thiel surveillancestaat techocratie