De Europese Commissie werkt aan een nieuw omvangrijk subsidieprogramma onder de naam AgoraEU, dat vanaf 2028 van start moet gaan en loopt tot 2034. Voor dit programma wil de Commissie in totaal ongeveer 8,5 miljard euro uittrekken, een forse stijging ten opzichte van de huidige subsidieperiode, waarin circa 1,5 miljard euro beschikbaar was.
Een centraal doel van het nieuwe programma is het verbeteren van de toegang tot zogenoemde “betrouwbare informatie” en het tegengaan van “desinformatie” en “buitenlandse beïnvloeding”. In dat kader wil de Commissie vooral maatschappelijke organisaties, NGO’s en denktanks extra middelen geven om deze doelstellingen effectiever na te streven.
Over de concrete besteding van de middelen bestaat echter aanzienlijke onduidelijkheid. De Europese Commissie heeft geen vaste budgetten per onderdeel vastgelegd en laat in haar voorstel slechts een indicatieve verdeling zien. Critici vrezen dat deze gebrekkige transparantie ruimte laat voor het doorsluizen van grote bedragen naar organisaties die zich bezighouden met de bestrijding van vermeende desinformatie, zonder duidelijke afbakening of controle. Daarbij leeft de zorg dat subsidies feitelijk gekoppeld kunnen worden aan politieke doelstellingen, zoals het versterken van een pro-Europees of federalistisch narratief.
In de toelichting op AgoraEU stelt de Commissie dat het programma bedoeld is om de “maatschappelijke weerbaarheid van de Europese Unie te vergroten”. Het zou bijdragen aan een betere voorbereiding op uiteenlopende risico’s, variërend van natuurrampen en gezondheidscrises tot veiligheidsdreigingen en andere vormen van ontwrichting. Deze doelstellingen passen volgens de Commissie binnen de bredere EU-strategie voor crisisvoorbereiding. Begrippen als “desinformatie” en “betrouwbare informatie” zijn echter niet helder gedefinieerd, waardoor de praktische invulling van het programma onduidelijk blijft.
De plannen roepen ook herinneringen op aan eerdere kritiek op het al bestaande programma. Dat programma kwam onder vuur te liggen omdat meerdere gesubsidieerde organisaties standpunten innamen die duidelijk pleitten voor verdere Europese integratie of federalisering, terwijl zij formeel gehouden waren aan politieke neutraliteit en onafhankelijkheid.
De Italiaanse onderzoeksjournalist Thomas Fazi waarschuwt in dit verband voor een bredere trend. Volgens zijn onderzoek besteedt de Europese Unie jaarlijks bijna 80 miljoen euro aan media- en informatieprojecten, zowel binnen als buiten de EU, die worden gepresenteerd als initiatieven tegen desinformatie of ter bevordering van feitengebaseerde journalistiek. In interviews stelde Fazi dat deze subsidies vaak gepaard gaan met strategische doelstellingen, gericht op het beïnvloeden van het publieke debat en het ondersteunen van de beleidsagenda van de EU.
Het geplande AgoraEU-programma, dat op 1 januari 2028 van kracht moet worden, dreigt daarmee uit te groeien tot een nieuw politiek en maatschappelijk discussiepunt. De kern van het debat zal naar verwachting draaien om transparantie, de onafhankelijkheid van NGO’s en media, en de vraag in hoeverre Europese subsidies mogen worden ingezet om het publieke discours te sturen onder het mom van de bestrijding van desinformatie.
“De EU wil tot 2034 nog eens 7 miljard extra uitgeven aan het bestrijden van desinformatie en buitenlandse beïnvloeding. Onze vrijheid van meningsuiting gaat eraan,” waarschuwt oud-Statenlid Eelco van Hoecke.
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
Interessant
‘We zijn allemaal onsterfelijk’
RIVM weigert onderzoekers toegang te geven tot vaccinatiedata, terwijl die wel aanwezig zijn
Clownshow 2012: Broeder Ron Paul en het alziend oog
‘Vermoorde’ Russische journalist Babtsjenko blijkt springlevend. Kunnen we Oekraïne nu nog serieus nemen?
Epicentrum van zika-uitbraak ligt in gebied waar vorig jaar genetisch gemodificeerde muggen zijn vrijgelaten
Persconferentie Stichting Recht Oprecht: nieuwe bewijzen in rechtszaak tegen de Staat over COVID-19-vaccinaties
Beschreef profeet Ezechiël buitenaardse bezoekers in de Bijbel? Dit zijn de aanwijzingen
‘Ongekende aantallen’ dode baby’s gaan rechtstreeks van ziekenhuis naar crematorium: ‘Er is iets heel erg mis’
Kardinaal Martini waarschuwde kerk 200 jaar achter te lopen