Kabinet weigert na te vragen of Nederlandse gevangenisbusjes worden gebruikt bij gewelddadige rekrutering in Oekraïne

Help anderen door deze informatie met je kennissen op je social media te delen!

De gevangenisbussen die Nederland aan Oekraïne heeft geleverd, liggen opnieuw onder vuur — en het antwoord dat het kabinet geeft op kritische Kamervragen roept alleen maar meer vragen op. Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen (Forum voor Democratie) wilde van staatssecretaris Claudia van Bruggen weten of die bussen worden ingezet om Oekraïners met geweld naar het front te vervoeren. Het kabinet weigert daar inhoudelijk op in te gaan.

Wat er precies werd gevraagd

Van Houwelingen diende vorige maand gerichte Kamervragen in over de levering van Nederlandse gevangenisbussen aan Oekraïne. Zijn vragen waren allesbehalve vaag: hij wilde weten of het kabinet bereid is bij de Oekraïense autoriteiten na te vragen of de bussen worden gebruikt om burgers die tegen hun wil worden gemobiliseerd, af te voeren naar het front. Daarnaast vroeg hij expliciet of de staatssecretaris het überhaupt wenselijk vindt dat Nederlandse voertuigen worden ingezet bij gewelddadige gedwongen rekrutering.

Veelzeggend, vraag 6 en 7 worden NIET inhoudelijk beantwoord door het kabinet.

Het kabinet is NIET bereid bij de Oekraïense regering na te vragen of de Nederlandse gevangenisbusjes gebruikt worden om Oekraïners met geweld naar het front af te voeren.

Ze willen het NIET weten. pic.twitter.com/S775cQC0fg

— Pepijn van Houwelingen (@PvanHouwelingen) June 18, 2026

Het antwoord dat geen antwoord is

Staatssecretaris Van Bruggen koos in haar reactie voor een omweg. Ze stelde dat de gevangenisbussen specifiek zijn overgedragen aan het Oekraïense ministerie van Justitie, bedoeld voor detentietransport op een veilige en humane manier. De verantwoordelijkheid voor het gebruik ligt dus bij dat ministerie, aldus Van Bruggen. En dan komt de cruciale draai: mobilisatie valt onder het Oekraïense ministerie van Defensie, niet Justitie — en daarmee impliceert ze dat de kwestie buiten haar bevoegdheid valt.

Wat ze echter niet doet, is de directe vraag beantwoorden: gaat ze navraag doen in Oekraïne? Nee. Gaat ze dat niet doen? Ook dat zegt ze niet. Ze omzeilt het volledig. Van Houwelingen reageerde furieus: het kabinet wil het simpelweg niet weten.

Gedwongen mobilisatie in Oekraïne is geen complottheorie

De zorgen van Van Houwelingen zijn niet uit de lucht gegrepen. Sinds Oekraïne zijn mobilisatiewetgeving in 2024 fors heeft aangescherpt, circuleren er veelvuldig beelden en getuigenissen van mannen die op straat, in winkelcentra of in kerken worden opgepakt en meegenomen door militaire rekruteringsteams. Internationale media berichtten uitgebreid over de manier waarop de nieuwe dienstplichtwet in de praktijk wordt uitgevoerd — inclusief meldingen van fysiek geweld bij aanhoudingen.

Het is in die context dat de vraag naar het gebruik van de gevangenisbussen Oekraïne bijzonder relevant wordt. Want als voertuigen die zijn ontworpen om gevangenen te transporteren, worden ingezet bij dit soort operaties, dan heeft Nederland daar indirect een aandeel in. Dat is geen speculatie — dat is een legitieme vraag die elke volksvertegenwoordiger zou moeten stellen.

De weigering om zelfs maar navraag te doen bij Oekraïne is veelzeggend. Het suggereert niet zozeer onwetendheid, maar eerder een bewuste keuze om geen lastige antwoorden te riskeren die het politieke verhaal rondom steun aan Oekraïne kunnen verstoren.

Waarom dit ertoe doet

Nederland heeft in het kader van de steun aan Oekraïne al miljarden aan belastinggeld en materieel overgemaakt. Dat de levering van gevangenisbussen nu onderwerp is van Kamervragen die inhoudelijk niet worden beantwoord, laat zien hoe weinig parlementaire controle er in de praktijk is op wat er met dat materieel gebeurt. Volksvertegenwoordigers worden met technische antwoorden afgescheept terwijl de kernvraag — worden Nederlandse voertuigen gebruikt bij gewelddadige rekrutering? — open blijft.

Van Houwelingen heeft gelijk als hij stelt dat het kabinet het niet wil weten. En dat zou bij iedereen die waarde hecht aan transparantie en verantwoording alarmbellen moeten doen rinkelen — ongeacht hoe je staat tegenover de oorlog in Oekraïne.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Claudia van Bruggen defensie dienstplicht gedwongen mobilisatie gevangenisbussen kamervragen Nederland Oekraïne oorlog Pepijn van Houwelingen staatssecretaris transparantie