‘Ongekozen leider schaft democratie af en start Brusselse dictatuur’

Help anderen door deze informatie met kennissen op je social media te delen!

Het vetorecht van Nederland in de EU staat onder zware druk: de Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen wil dat lidstaten op een reeks gevoelige beleidsterreinen hun absolute veto kwijtraken. Het voorstel, dat dinsdag werd gepresenteerd, is onderdeel van een bredere herziening die de weg moet vrijmaken voor uitbreiding van de EU met negen kandidaat-lidstaten. Critici spreken ronduit van een machtsgreep vanuit Brussel.

Wat verandert er precies?

Volgens het voorstel van de Commissie moet een zogeheten gekwalificeerde meerderheid voortaan volstaan voor besluiten over sancties, energiebelasting en belastingfraude. Dat houdt in dat 55 procent van de lidstaten, die samen 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen, een besluit kan doordrukken — zonder dat één land dat nog kan blokkeren. Hetzelfde geldt straks voor beslissingen over het starten of afronden van onderhandelingen met kandidaat-lidstaten.

Concreet betekent dit dat Nederland, net als andere kleinere landen, zijn rem op besluiten die hem rechtstreeks raken, kwijt kan raken.

Brussel wil ook nieuwe leden disciplineren

Het voorstel gaat verder dan alleen stemregels. Nieuwe lidstaten die toetreden tot de EU, kunnen tijdens een proefperiode van drie tot vijftien jaar hun vetorecht kwijtraken als zij zich niet aan de EU-regels houden. Een meerderheid van de overige lidstaten is dan voldoende om dat recht te schorsen.

Tegelijkertijd wordt er een concrete routekaart opgesteld voor de vier landen die het dichtst bij toetreding staan: Montenegro, Albanië, Moldavië en Oekraïne. Daarin staat stap voor stap beschreven wat zij nog moeten doen en wanneer.

Democratie of bestuurbaarheid — wie bepaalt dat?

De rechtvaardiging vanuit Brussel is voorspelbaar: een EU van dertig of meer lidstaten is simpelweg niet bestuurbaar als elk land overal een veto op heeft. Efficiëntie en slagkracht, zo luidt het argument, vereisen dat de unanimiteitsregel op bepaalde terreinen wijkt.

Maar wie deze framing doorprikt, ziet een patroon dat zich keer op keer herhaalt. Elke crisis — financieel, migratie, klimaat, nu uitbreiding — wordt aangegrepen om meer bevoegdheden naar het centrum te trekken. De lidstaten worden telkens verder ingesnoerd, en de burger in Den Haag, Warschau of Boedapest heeft steeds minder te zeggen over zijn eigen omgeving. Dat heet dan ‘modernisering van bestuur’.

Felle kritiek vanuit Nederland en het Europees Parlement

De reacties laten aan duidelijkheid niets te wensen over. SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen noemt het voorstel “zeer onwenselijk” en “een goedkope pr-stunt.” Volgens hem zijn regeringen in de Raad terecht zuinig op hun vetorechten, omdat de EU in de kern een samenwerking van soevereine staten is — geen superstaat. Die kwalificatie is precies waar de schoen wringt: Brussel gedraagt zich steeds meer als een federale staat, terwijl de verdragen dat nooit hebben toegestaan.

Journaliste Vala van den Boomen verwoordde het nog directer: Von der Leyen is een ongekozen bestuurder die de democratische rem eraf haalt om Europa ‘bestuurbaar’ te maken. En zoals zo vaak geldt: hoe minder mensen iets te zeggen hebben, hoe makkelijker het besturen wordt. Dat is geen democratie — dat is technocratie met een democratisch sausje. ‘Ongekozen leider schaft democratie af en start Brusselse dictatuur’, vatte ze samen.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Bert-Jan Ruissen democratie EU-uitbreiding Europese Commissie gekwalificeerde meerderheid Nederland Oekraïne SGP stemregels superstaat vetorecht Von der Leyen