De handtekening van Sharon Dijksma: hoe één akkoord Nederland veranderde

Help door dit artikel met jouw kennissen op je social netwerk te delen!

Op 22 april 2016 zette toenmalig staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Sharon Dijksma haar handtekening onder het Klimaatakkoord van Parijs, niet alleen namens Nederland, maar namens de gehele Europese Unie. Een daad met verstrekkende gevolgen die tot op de dag van vandaag het beleid van elke Europese burger raakt.

Bekijk de video van Jolanda Vlaskamp en Pieter Parlevliet:

Hoe Dijksma het akkoord voor Europa ratificeerde

In 2015 en 2016 bekleedde Nederland het voorzitterschap van de Environment Council van de Europese Unie. Als staatssecretaris was Sharon Dijksma de voorzitter van die raad. In die hoedanigheid reisde zij af naar New York om namens alle EU-lidstaten het Paris Agreement te activeren. Het betreft een officieel EU-ratificatiedocument, vastgelegd bij de Verenigde Naties. Wat velen niet weten: dit akkoord is bindend. Het gaat niet om een vrijblijvende intentieverklaring, maar om juridisch afdwingbare verplichtingen waaraan lidstaten zich moeten houden.

Een bindend dictaat, geen vrijwillige belofte

Het Paris Agreement valt onder de paraplu van de UNFCCC — de United Nations Framework Convention on Climate Change — met het secretariaat gevestigd in het Duitse Bonn. Net als het Kyoto-protocol uit 1997 is het Akkoord van Parijs een bindend verdrag. Dat betekent concreet dat regeringen en gemeenten verplicht worden beleid te voeren dat in lijn is met de afspraken. De energietransitie, het onteigenen van boerenbedrijven, de stikstofwetgeving — het zijn geen autonome Nederlandse keuzes, maar uitvoering van internationale verplichtingen die mede door Dijksma zijn vastgelegd.

De SDG 2030-agenda zit er middenin

Wie goed naar het logo van het Paris Agreement kijkt, ontdekt daarin de Sustainable Development Goals — de SDG’s — van de 2030 Agenda. Klimaatactie valt onder SDG nummer 13. De koppeling met de bredere 2030 Agenda, die op haar beurt onderdeel uitmaakt van de langetermijnvisie van Agenda 21, is dus expliciet aanwezig. Alle grote transities — energie, voedsel, ruimtelijke ordening — vloeien voort uit deze onderling verweven kaderwerken. Dijksma ondertekende daarmee niet slechts een klimaatverdrag, maar activeerde een veel omvattender beleidskompas.

Wie ontwierp het akkoord en welke netwerken zitten erachter?

De architect van het Paris Agreement is de Costa Ricaanse diplomaat Christiana Figueres, voormalig Executive Secretary van de UNFCCC. Dat zij als diplomaat diplomatieke onschendbaarheid geniet is op zichzelf al opmerkelijk. Nog opmerkelijker is dat haar broer voormalig directeur en CEO van het World Economic Forum was. In 2018 ontving Figueres de Four Freedoms Award — uitgereikt in aanwezigheid van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix — als erkenning voor haar rol als architect van het klimaatakkoord. Figueres is zelf ook gelinkt aan het World Economic Forum en de Club van Rome. Wie gaf haar de opdracht?

Dijksma: ongekozen burgemeester met grote bevoegdheden

Vandaag de dag is Sharon Dijksma burgemeester van Utrecht en voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Zij werd niet gekozen door de bevolking van Utrecht, maar aangesteld. Nederland telt 342 burgemeesters die allemaal op vergelijkbare wijze op hun positie terechtkomen — via benoeming, niet via verkiezingen. Via de VNG hebben zij bovendien vergaande invloed op het lokale beleid in alle gemeenten, inclusief de uitvoering van de SDG’s. Burgers die verwachten dat hun gemeente buiten de 2030 Agenda staat, komen bedrogen uit: alle Nederlandse gemeenten zijn er via de VNG aan gebonden.

Trump trok zich terug, Europa bleef vastzitten

Het is veelzeggend dat de Verenigde Staten onder Trump tweemaal de verplichtingen van het klimaatakkoord van zich af hebben geschud. Tijdens zijn eerste termijn stapte Trump eruit, Biden stapte er weer in, en nu heeft Trump opnieuw de deur dichtgegooid. Wat de VS als soevereine staat kan doen, zit voor EU-lidstaten echter veel complexer in elkaar. De ratificatie door Dijksma heeft Europa stevig vastgeketend aan een pad van bindende klimaatdoelstellingen, met als concreet doel minstens 40 procent CO2-reductie tegen 2030 ten opzichte van 1990 — en dat is slechts het beginpunt.

Wat betekent dit voor jou als burger?

De kern van de zaak is simpel maar ongemakkelijk: besluiten die jouw dagelijks leven ingrijpend veranderen — van de energierekening tot het onteigenen van boerenbedrijven in jouw omgeving — zijn het directe gevolg van verdragen die door ongekozen of nauwelijks zichtbare bestuurders zijn ondertekend. De rol van Sharon Dijksma bij de totstandkoming en ratificatie van het Paris Agreement is een schoolvoorbeeld van hoe grote mondiale afspraken worden doorvertaald naar lokaal beleid, buiten het directe zicht van het grote publiek. Bewustwording van deze structuren is de eerste stap naar een zinvolle maatschappelijke discussie over wie er eigenlijk beslist over de toekomst van Nederland.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
Agenda 21 Bilderberg energietransitie Europese Unie klimaatakkoord klimaatbeleid klimaatdiktaat ongekozen bestuurders Paris Agreement SDG 2030 Sharon Dijksma VNG