Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaarDe recente vrijgave van documenten uit de Epstein-files heeft opnieuw vragen opgeroepen over de netwerken van invloed rond de veroordeelde financier Jeffrey Epstein. Terwijl eerdere aandacht vooral uitging naar politieke connecties en persoonlijke schandalen, verschuift de focus nu naar een minder zichtbaar maar invloedrijk domein: de infrastructuur van moderne wetenschap.
Volgens documenten, e-mails en investeringsgegevens die in recente rapportages worden besproken, raken de netwerken rond Epstein aan een wereld waarin wetenschap, media, “filantropie” en technologie samenkomen. De kernvraag die daaruit voortkomt: wie controleert de kanalen waarlangs wetenschappelijke kennis wordt gepubliceerd, verspreid en onder de aandacht gebracht?
Ghislaine Maxwell’s father, Robert Maxwell, built the for-profit peer-reviewed scientific journal system that has controlled what counts as “settled science” for decades. Scientists had to publish through it. Universities were forced to buy it at inflated prices. He sat at the… pic.twitter.com/CJa0n7qaQ6
— The HighWire (@HighWireTalk) March 6, 2026
De oorsprong van een miljardenindustrie
Om die vraag te begrijpen, kijken sommige onderzoekers eerst terug naar de oorsprong van het moderne wetenschappelijke publicatiesysteem. In de tweede helft van de twintigste eeuw speelde de Britse mediamagnaat Robert Maxwell – vader van Epstein-vertrouwelinge Ghislaine Maxwell – een belangrijke rol in de transformatie van wetenschappelijke tijdschriften tot een uiterst winstgevend bedrijfsmodel.
Onder zijn leiding groeiden wetenschappelijke uitgeverijen uit tot bedrijven met hoge winstmarges. Het model was eenvoudig maar effectief: wetenschappers leverden hun onderzoek gratis aan, collega-onderzoekers beoordeelden het eveneens zonder vergoeding, terwijl universiteiten en bibliotheken vervolgens hoge abonnementskosten betaalden om toegang tot de publicaties te krijgen.
In de decennia daarna werd publiceren in deze tijdschriften een onmisbare stap voor academische carrières. Wie niet publiceerde in erkende tijdschriften, kreeg zelden onderzoeksfinanciering of academische promotie. Daarmee ontstond een systeem waarin een klein aantal uitgevers een centrale rol kreeg in wat uiteindelijk als “geaccepteerde wetenschap” werd gezien.
Critici spreken al jaren van een oligopolie binnen wetenschappelijke publicaties. De grootste uitgevers – waaronder Elsevier, Springer Nature en Wiley – domineren nog altijd een groot deel van de markt.
Van tijdschriften naar digitale platforms
In de 21e eeuw is er echter een tweede laag bijgekomen: digitale platforms waarop wetenschappers hun werk direct kunnen delen en verspreiden. Eén van de bekendste daarvan is ResearchGate, een wereldwijd netwerk met meer dan 25 miljoen onderzoekers.
Het platform functioneert deels als een academisch sociaal netwerk en deels als een distributiekanaal voor wetenschappelijke artikelen. Onderzoekers kunnen er publicaties uploaden, discussiëren met collega’s en volgen welke studies veel aandacht krijgen.
In een tijd waarin algoritmes en aanbevelingssystemen steeds meer bepalen welke informatie zichtbaar wordt, kan een dergelijk platform een belangrijke rol spelen in de verspreiding van wetenschappelijke ideeën.
Gates, ResearchGate en Epstein
Volgens documenten die in verband worden gebracht met de Epstein-files investeerde Bill Gates, die vanwege diezelfde files zijn affaires met Russische vrouwen moest toegeven, ongeveer 10 miljoen dollar in ResearchGate. Bij deze investering was onder meer Boris Nikolic betrokken, een voormalig wetenschappelijk adviseur van de Bill & Melinda Gates Foundation.
Uit e-mails die in verschillende rapportages worden besproken, blijkt dat Nikolic updates over het platform deelde met Jeffrey Epstein. In deze berichten werd gesproken over de groei van ResearchGate, media-aandacht rond het platform en mogelijke toekomstige financieringsrondes.
Waarom Epstein interesse had in dergelijke investeringen blijft onderwerp van speculatie. Voor sommige onderzoekers roept het vragen op over de rol die invloedrijke financiers willen spelen in de infrastructuur van wetenschap.
Controle over een platform dat miljoenen wetenschappers met elkaar verbindt, kan indirect invloed hebben op welke studies veel aandacht krijgen en welke minder zichtbaar blijven.
De strijd om de controle over kennis
De bredere discussie die hierdoor ontstaat, gaat uiteindelijk niet alleen over Epstein of individuele miljardairs. Ze raakt aan een fundamentelere vraag: hoe wordt wetenschappelijke kennis in de moderne wereld geproduceerd, gefilterd en verspreid?
Tussen grote uitgevers, digitale platforms, filantropische fondsen en private investeringen is een complex ecosysteem ontstaan waarin wetenschap, geld en publieke communicatie nauw met elkaar verweven zijn.
De Epstein-files hebben dat ecosysteem opnieuw onder een vergrootglas gelegd. De discussie die ze hebben losgemaakt is al begonnen: wie beheert de infrastructuur van kennis – en hoeveel macht hoort daarbij?
Trust the science! Vertrouw de “wetenschap”!
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
Interessant
33 wetenschappers suggereren dat octopussen uit de ruimte komen. Zijn we allemaal aliens?
Geen Big Bang? Nieuw model voorspelt dat het universum geen begin heeft
Amerikaanse topjournalist: “Westerse media misleiden het publiek over Syrië”
Komen Hongaren van Mars?
Verpleegkundige houdt emotioneel betoog: ‘Dit stopt pas als mensen opstaan en zeggen: genoeg is genoeg!’
De invloed van de photon belt op onze realiteit (video)
‘Britse UFO-files vrijgegeven om aandacht af te leiden’
“Hillary Clinton tot over haar oren betrokken bij westerse samenzwering tegen Gaddafi en zijn gouden dinar”
VIDEO: “NASA onderbreekt livestream ISS op moment dat mysterieuze UFO aardatmosfeer binnengaat”