Akkerbouwer legt in 4 minuten uit waarom je eten zo duur is (en steeds duurder wordt)

Help mee door dit artikel met iedereen op je socials te delen!

Eten duurder door natuurbeleid — het klinkt als een slogan, maar voor boeren als Jolanda Nooijen is het de dagelijkse realiteit. In een korte maar confronterende video legt de akkerbouwer die de politiek inging uit hoe ideologisch gedreven beleid bij waterschappen en overheid de kosten voor voedselproducenten de pan uit doet rijzen, terwijl de gewone burger aan de kassa de rekening gepresenteerd krijgt.

Waterschappen als ideologisch speelveld

Nooijen richt haar pijlen op de waterschappen, de organen die in Nederland verantwoordelijk zijn voor waterbeheer, waterkwaliteit en bescherming tegen overstromingen. Wat haar het meest steekt, is dat bestuurders van waterschappen in groten getale lid zijn van natuurverenigingen. Daardoor, zo stelt ze, worden publieke middelen niet ingezet voor de kerntaken — schoon drinkwater, veilige dijken, goed rioolbeheer — maar voor het aanleggen van nieuwe natuur. En dat terwijl de infrastructuur in Nederland op meerdere fronten verouderd en onderbezet is.

De taken van waterschappen zijn wettelijk vastgelegd en omvatten waterkwaliteitsbeheer, waterkwantiteit en het beheer van waterkeringen. De vraag die Nooijen stelt, is gerechtvaardigd: wordt dat mandaat nog wel zuiver uitgevoerd, of is het verworden tot een vehikel voor gebiedsambities die een kleine ideologische elite ten goede komen?

KRW-normen worden niet gehaald — en dat los je niet op met meanders

Nederland is al jaren in gebreke bij het halen van de normen uit de Kaderrichtlijn Water, de Europese wetgeving die lidstaten verplicht om een goede ecologische en chemische waterkwaliteit te bereiken. Nooijen stelt dat het aanleggen van nieuwe natuur en het meanderen van waterlopen dit probleem niet oplost. Integendeel: zolang er niet aan bronherleidbaarheid wordt gedaan — dus het daadwerkelijk aanpakken van de vervuilingsbronnen — is het dweilen met de kraan open.

Riooloverstorten, foutaansluitingen en verouderde rioolstelsels zijn volgens haar de echte boosdoeners. Die blijven onaangepakt terwijl er tienduizenden hectares nieuwe natuur worden ingepland. Het is een aanpak die in de ogen van de akkerbouwer niet alleen ineffectief is, maar ook frauduleus: het wordt aan de bevolking verkocht als beleid voor de agrarische sector, terwijl het die sector juist schaadt.

De kosten worden afgewenteld op boeren — en dus op jou

Het directe gevolg van dit beleid is dat boeren met hogere kosten worden opgezadeld. Stuwen worden niet op het juiste peil gehouden bij hitte, wat leidt tot gewasschade en productieverlies. Tegelijkertijd moeten agrariërs voldoen aan steeds strengere eisen die voortvloeien uit een beleidspakket dat ze niet zelf hebben bepaald. De kosten stijgen, de marges krimpen, en wie het niet volhoudt, gaat failliet.

Dat heeft directe gevolgen voor de voedselprijzen. Statistieken van het CBS laten zien dat de prijzen van voedingsmiddelen in Nederland de afgelopen jaren fors zijn gestegen. Wie de agrarische sector wegjaagt of kapot reguleert, importeert zijn voedsel — en betaalt daarvoor de prijs.

Nederland is geen leeg continent

Nederland is geen uitgestrekt land met eindeloos veel ruimte voor natuur én voedselproductie én woningbouw én industrie. Het is één van de dichtstbevolkte en meest georganiseerde delta’s ter wereld. Beleid dat werkt in Finland, Canada of Polen, werkt hier simpelweg niet. De schaalgrootte is fundamenteel anders.

Toch worden beleidsambities uit grootschalige landen klakkeloos gekopieerd en in de Nederlandse praktijk geperst. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde eerder al dat grote gebiedsambities voor natuur en water in conflict komen met andere ruimtelijke opgaven. Die spanning lost zichzelf niet op door er meer subsidie tegenaan te gooien.

Infrastructuur verkrot terwijl de politiek droomt

Terwijl het debat over natuur en stikstof voortduurt, liggen bruggen, wegen en rioolstelsels erbij als een vergeten erfenis. Achterstallig onderhoud aan de publieke infrastructuur kost uiteindelijk meer dan tijdig ingrijpen. Nooijen wijst erop dat dit geen toeval is: zolang politici en bestuurders gefocust zijn op abstracte groene doelstellingen, blijft het concrete, alledaagse werk liggen.

Het is een patroon dat breder zichtbaar is: overheden die grote ambities formuleren voor klimaat, biodiversiteit en energietransitie, maar de basistaken verwaarlozen. Wegen die verzakken, riolen die overstromen, bruggen die worden afgesloten — het zijn de stille gevolgen van een bestuur dat de zichtbare belangen van burgers ondergeschikt heeft gemaakt aan de agenda van lobbyisten, natuurorganisaties en Europese beleidsmakers.

Voedselveiligheid is geen bijzaak

De conclusie van Nooijen is alarmerend: als de Nederlandse boer verdwijnt, verdwijnt ook de Nederlandse voedselproductie. Wat overblijft, is een land dat afhankelijk is van import — via de haven van Rotterdam of Schiphol — voor zijn dagelijkse eten. Dat is geen toekomstvisie, dat is kwetsbaarheid. En het begint nu al zichtbaar te worden aan de kassa.

Het echte schandaal is niet dat er boeren zijn die klagen. Het schandaal is dat hun signalen al jaren worden genegeerd door een bestuurlijke klasse die liever praat over meanders en hectares natuur dan over de vraag wie er morgen nog brood op tafel zet.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
agrarische sector akkerbouw Frans Timmermans KRW-normen landbouw natuurbeleid Nederland overheidsbeleid voedselprijzen voedselzekerheid waterbeleid waterschappen