Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaarDe nieuwe minister van Wonen, Elanor Boekholt-O’Sullivan, die bij haar debuut afging als een gieter, presenteert haar radicale plannen niet – zoals te doen gebruikelijk – in de Kamer, maar in een buitenlandse krant. Dit tot verbazing van oud-Kamerlid Pieter Omtzigt.
De minister laat er geen misverstand over bestaan: de woningcrisis duldt geen uitstel meer. Met een tekort van circa 400.000 woningen en huizenprijzen die in tien jaar tijd zijn verdubbeld, wil zij het tempo drastisch opvoeren. Haar doel is helder: jaarlijks 100.000 nieuwe woningen bouwen. Maar om dat te bereiken, moeten volgens haar heilige huisjes sneuvelen.
Boekholt-O’Sullivan (D66) is een opvallende nieuwkomer in de politiek. Tot voor kort was zij één van de hoogste militaire functionarissen van Nederland. Die achtergrond klinkt door in haar benadering: pragmatisch, doelgericht en weinig geduld voor bureaucratische vertraging. “De woningen moeten gebouwd worden. Dat is nu de prioriteit,” stelt ze in een interview met The Guardian. “Luxe kost tijd, en die tijd hebben we niet.”
Die boodschap raakt een gevoelige snaar in een land waar veel mensen verwachten recht te hebben op kwalitatief goede en betaalbare woningen. Toch benadrukt de minister dat zij niet zozeer wil tornen aan woonstandaarden, maar vooral het systeem wil vereenvoudigen. Volgens haar is Nederland vastgelopen in een wirwar van lokale regels, procedures en eisen die de bouw vertragen en duur maken.
Het kabinet wil daarom bouwvoorschriften landelijk standaardiseren en vergunningsprocedures versnellen. Ook moet een einde komen aan wat zij ziet als “onnodige en kostbare” regelgeving. Tegelijk blijft het streven dat twee derde van de nieuwbouw betaalbaar is, terwijl projectontwikkelaars voldoende ruimte houden om winst te maken.
De urgentie is groot. In delen van het land zijn huizenprijzen met meer dan 130 procent gestegen, en nieuwbouwwoningen kosten soms tot zestien keer een gemiddeld jaarinkomen. Op de huurmarkt is de situatie niet beter: wachttijden voor sociale huur kunnen in grote steden oplopen tot tien jaar.
Opvallend is dat Boekholt-O’Sullivan de oplossing niet alleen zoekt in beleid en bouwproductie, maar ook in gedragsverandering. Volgens haar is het huidige gebruik van ruimte en energie niet houdbaar. Nederlanders wonen gemiddeld ruimer dan andere Europeanen, en ook het energieverbruik staat onder druk, mede door een overbelast elektriciteitsnet, zegt ze.
Daarom wil zij dat mensen hun gewoonten gaan aanpassen. Zo zou het in de toekomst normaler kunnen worden om huishoudelijke apparaten, zoals wasmachines, op specifieke tijden te gebruiken – bijvoorbeeld ’s nachts – om “het stroomnet te ontlasten”. “We kunnen niet allemaal op elk moment van de dag alles aanzetten,” stelt ze. “Het systeem kan dat simpelweg niet aan.”
Om haar punt te illustreren, grijpt de minister terug op haar militaire ervaring in Afghanistan. Daar werkten militairen met een strikt systeem van schaarste: voor basisvoorzieningen zoals douchen waren zogeheten “tokens” nodig. Was het muntje op, dan hield het simpelweg op. “Hulpbronnen zijn niet onbeperkt. Als je samenleeft, moet je afspraken maken.”
Die vergelijking onderstreept haar bredere pleidooi voor wat ze een “volwassen gesprek” noemt over schaarste en solidariteit. Niet alles kan altijd en overal – en dat vraagt volgens haar om realisme van zowel overheid als burgers.
De minister staat nog aan het begin van haar politieke carrière, maar heeft zich al voorgenomen om bestaande patronen te doorbreken. Ze spreekt van een sector die al twintig jaar vastzit in dezelfde denkwijze. Zelf zegt ze met een “schone lei” te beginnen – en met de verwachting dat ook anderen zullen moeten meebewegen.
Omtzigt: “Hier worden heel radicale plannen zonder scherpe vervolgvragen in een buitenlandse krant gepresenteerd. Wat bedoelt ze met douchemuntjes, met niet altijd je apparaten kunnen aanzetten?”
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
Interessant
Pater Daniël Maes (85): ‘Doe je krant weg en maak van je tv een aquarium’
Britse politie moet helderzienden en heksen gebruiken om misdaden op te lossen
Britse prins Andrew gespot in horrorhuis Epstein. Lees hier alles over zijn banden met de beruchte pedofiel
Deze mail kreeg de gemeente Brunssum na verbod op vertoning van film die klimaatgekte aan de kaak stelt
Historicus doet sensationele onthullingen in interview over Oranjes
“Last van je prostaat? Haal je mobieltje uit je broekzak”
De verschillende fasen van het proces richting lichtlichaam
Verontwaardiging na veroordeling Willem Engel: ‘Stuitend’
Activist Jan Huzen opgepakt voor grenscontroles bij Ter Apel: ‘Ernstig verziekte overheid’