Een fascistische erfenis: Zelensky haalt omstreden nationalist terug uit Nederland — en Den Haag zwijgt

Help mee door dit met kennissen op je social media te delen!

De herbegrafenis van Jevhen Konovalets heeft nauwelijks aandacht gekregen in de reguliere media, maar wat er deze week op de Rotterdamse begraafplaats Crooswijk is gebeurd, verdient serieuze vragen. De stoffelijke resten van Konovalets — oprichter van de Organisatie van Oekraïense Nationalisten (OON), door historici en de Verenigde Naties beschouwd als een fascistische beweging — zijn opgegraven en worden nu met militaire eer teruggebracht naar Oekraïne.

Wie was Jevhen Konovalets eigenlijk?

Konovalets leefde van 1895 tot 1938 en gold als één van de meest invloedrijke — en omstreden — figuren uit de Oekraïense nationalistische geschiedenis. Als leider van de OON tussen 1929 en zijn dood in 1938 bouwde hij een organisatie op die door de VN en de overgrote meerderheid van geschiedkundigen wordt geclassificeerd als fascistisch. De OON-beweging werkte tijdens de Tweede Wereldoorlog samen met nazi-Duitsland en wordt verantwoordelijk gehouden voor de massamoord op honderdduizenden Joden en Polen. Konovalets zelf werd in 1938 geliquideerd door een Sovjet-agent in Rotterdam, waar hij sindsdien begraven lag op het Crooswijkse kerkhof.

Den Haag werkt mee — zonder vragen te stellen

De organisatie van de opgraving en repatriëring vond plaats op instructie van de Oekraïense president Zelensky. Het kantoor van de president meldde dat onder meer het hoofd van de militaire inlichtingendienst en de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andri Sybiha direct betrokken waren bij de logistieke afwikkeling. Nederland faciliteerde dit alles klaarblijkelijk zonder publiek debat, zonder vragen vanuit de Tweede Kamer en zonder enige kritische noot van officiële zijde. De resten worden naar Kiev gebracht voor herbegrafenis op het Nationaal Militair Herdenkingskerkhof. Een afscheidsceremonie staat gepland in de Patriarchale Kathedraal van de Oekraïense Grieks-Katholieke Kerk.

Journalist Eric van de Beek wees als één van de weinigen op de paradox: een man wiens organisatie later actief meewerkte aan de Holocaust wordt door het huidige Oekraïense bewind verheven tot nationale held, terwijl het Westen applaudisseert of zwijgt. “Uiteraard niets hierover bij de NOS. Geen piep vanuit de Tweede Kamer. Want Zelensky is Jezus,” verzucht hij.

Het was even zoeken, maar de NOS heeft er inmiddels wel over bericht, om elf uur ’s avonds. De staatsomroep “vergat” alleen even te vermelden dat zijn organisatie als fascistisch beschouwd wordt.

Geschiedvervalsing als staatspolitiek

De verheerlijking van OON-figuren is geen nieuw fenomeen in het huidige Oekraïne. Al jaren worden straten, pleinen en militaire onderscheidingen vernoemd naar personen die tijdens de Tweede Wereldoorlog samenwerkten met de nazi’s. Critici — waaronder Joodse organisaties en Poolse historici — hebben daar herhaaldelijk tegen geprotesteerd, maar worden grotendeels genegeerd nu Oekraïne in het Westen een heilige status geniet.

Wat zegt dit over de rol van Zelensky?

Zelensky, zelf van Joodse afkomst, heeft meerdere malen blijk gegeven van een historische dubbele moraal als het gaat om OON-figuren en hun nazistische verleden. Het feit dat zijn eigen kantoor de herbegrafenis coördineerde, zegt veel over de richting die Oekraïne opgaat op het gebied van nationale identiteitspolitiek. Het zijn geen incidentele misstappen — het is een bewuste keuze om nationalistische, historisch belaste figuren te omarmen als symbolen van verzet en trots. En het Westen, inclusief Nederland, kijkt weg.

De ongemakkelijke vraag die niemand stelt

Als Nederland werkelijk waarden als democratie, mensenrechten en historische verantwoordelijkheid hooghoudt, dan had de herbegrafenis op zijn minst aanleiding moeten geven tot een publiek debat. Dat dit niet is gebeurd, is veelzeggend. Miljarden aan belastinggeld stromen richting Kiev, terwijl de Nederlandse overheid en media hun ogen sluiten voor de duistere kanten van het regime dat zij zo hartstochtelijk steunen. Wie hier vragen over stelt, wordt weggezet als staatsgevaarlijk of als handlanger van Poetin. Dat is precies hoe officiële verhalen in stand worden gehouden — niet door eerlijkheid, maar door stilte.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
collaboratie Crooswijk Den Haag fascisme herbegrafenis Konovalets nationale herdenking nazisme Oekraïne OON Rotterdam Zelensky