Het manifest van Alex Karp: Palantir-baas wil meer oorlog, meer AI en meer staatsmacht

Help ons door dit artikel met vrienden op je social netwerk te delen!

Het surveillancebedrijf Palantir staat opnieuw volop in de schijnwerpers, ditmaal vanwege een uitgebreid manifest dat CEO Alex Karp samen met juridisch adviseur Nicholas Zamiska schreef. Onderzoeksjournalist James Corbett las het boek van kaft tot kaft en zijn conclusie is weinig vleiend: het is een tirade van een technocraat die oorlog ziet als een ingenieursproject.

Van CIA-startup tot wereldmacht

Palantir werd in 2003 opgericht door onder anderen miljardair Peter Thiel en de huidige CEO Alex Karp. De CIA was jarenlang de enige klant van het bedrijf, dat gespecialiseerd is in het doorzoeken van enorme hoeveelheden data met behulp van kunstmatige intelligentie. Intussen werken ook de FBI, de NSA en talloze andere inlichtingendiensten met de software van Palantir. Het bedrijf geldt als een directe opvolger van het beruchte Total Information Awareness-programma van DARPA, dat door het Amerikaanse Congres werd stopgezet in 2003 — precies het jaar waarin Palantir werd opgericht. Toeval? Weinig insiders geloven dat.

Karp: de CEO die van ‘doden’ een verkoopargument maakt

Wie Alex Karp een beetje volgt, weet dat hij geen doorsnee techbaas is. Tijdens een kwartaalpresentatie prees hij openlijk het vermogen van Palantir om vijanden te “elimineren.” Terwijl op de achtergrond beelden van explosies in Gaza te zien waren, riep hij enthousiast: “We’re doing it!” Het zijn uitspraken die bij een gewone CEO tot een onmiddellijk ontslag zouden leiden, maar in de wereld van militaire technologie worden ze kennelijk beschouwd als ondernemersgeest.

In zijn manifest pleit Karp onder meer voor een algemene dienstplicht, remilitarisering van Duitsland en Japan, en nauwere samenwerking tussen Silicon Valley en westerse overheden. Zijn kernboodschap: AI-wapens komen er sowieso, dus kunnen westerse democratieën beter zorgen dat zij ze bouwen. Wie dat naïef of gevaarlijk vindt, is volgens Karp gewoon niet realistisch.

Voorspellende misdaadbestrijding en de sluipende surveillance

Palantir is niet alleen actief op slagvelden. In Amerikaanse steden als New Orleans, Los Angeles, New York en Chicago werkt de politie al jaren met Palantir-software die burgers een zogeheten “chronic offender score” geeft op basis van sociale media, kentekenregistraties en criminele geschiedenis. In New Orleans werd dit programma jarenlang in het geheim uitgevoerd — zelfs de gemeenteraad wist er niets van.

In zijn boek wijdt Karp slechts enkele vage zinnen aan dit programma, zonder ook maar één technisch detail te noemen. Wie kritiek heeft op dit soort surveillance, krijgt van Karp het verwijt dat hij blijkbaar geen probleem heeft met geweldsmisdaden. Het is een retorische truc die goed samenvat hoe het manifest in elkaar zit: vaag waar het concreet moet zijn, en moralistisch waar het zakelijk is.

Nederland en het VK: Palantir rukt op in de publieke sector

Ook dichter bij huis is Palantir actief. In het Verenigd Koninkrijk verwierf het bedrijf een omstreden contract met de National Health Service (NHS), waarbij gevoelige medische gegevens van miljoenen patiënten worden verwerkt.

Nederland werkt eveneens nauw samen met Palantir. Exacte details over de aard en omvang van die samenwerking zijn schaars, wat op zichzelf al veelzeggend is voor een bedrijf dat van transparantie een verkoopargument maakt.

Afghanistan als ingenieursproject: de kern van het probleem

Corbett wijst op een passage in het manifest die misschien wel het beste blootlegt hoe Karp denkt. Schrijvend over de tienduizenden aanslagen met bermbommen op Amerikaanse troepen in Afghanistan, presenteert Karp dit als een technisch probleem dat Palantir-software had kunnen oplossen. De vraag waarom die soldaten überhaupt in Afghanistan zaten, stelt hij niet. Voor hem is oorlog een kwestie van betere data, niet van politieke besluitvorming. Die blind spot zegt alles over de ideologie achter het bedrijf.

Manifest als reclamefolder voor een technocratie

Wat het manifest uiteindelijk is, aldus Corbett, is een pleidooi van een militaire technologieleverancier die wil dat overheden nog afhankelijker worden van zijn producten. De filosofische verwijzingen naar de Talmoed en Duitse denkers ten spijt: het boek rechtvaardigt in de kern een wereld waarin software bepaalt wie gevaarlijk is, wie sterft en wie mag leven. Dat een dergelijk bedrijf ondertussen ook samenwerkt met onder meer de Nederlandse politie en Defensie, zou meer alarmbellen moeten doen rinkelen dan het nu doet.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
AI-wapens Alex Karp Big Tech data-mining militaire industrie Nederland NHS Palantir Peter Thiel predictive policing surveillancetechnologie technocratie