De Jonge zei ‘overgrote meerderheid’. De ziekenhuisdata vertellen een ander verhaal

Help ons door dit met vrienden op je social netwerk te delen!

Het coronatoegangsbewijs van Hugo de Jonge stond op een wankele feitelijke basis — dat is de conclusie van een nieuwe nota van drie experts die de beschikbare ziekenhuisdata uit het najaar van 2021 onder de loep hebben genomen. Terwijl De Jonge tijdens zijn getuigenis voor de Parlementaire enquêtecommissie op 10 juli opnieuw volhield dat de “overgrote meerderheid” van de Covid-19-patiënten in het ziekenhuis destijds niet-gevaccineerd was, wijzen de eigen RIVM-cijfers én directe ziekenhuisregistraties een andere kant op.

Wat De Jonge beweerde tegenover wat de data laten zien

Het coronatoegangsbewijs werd in het najaar van 2021 ingevoerd als instrument om de zorgdruk te verminderen. De politieke rechtvaardiging was helder: niet-gevaccineerden zouden het leeuwendeel van de ziekenhuisbedden bezetten. Maar kloppen die beweringen eigenlijk wel? Internist-intensivist Jona Walk, datawetenschapper Bram Bakker en Jacco Vroegop — voormalig voorzitter van het OMT op Aruba — concluderen na analyse van de beschikbare data van toen: nee, ze kloppen niet.

Uit de eigen rapportages van het RIVM blijkt dat in oktober 2021 slechts 48,4% van de geregistreerde Covid-19-ziekenhuispatiënten als niet-gevaccineerd stond genoteerd. In november was dat 44,3% en in december 46,7%. Kortom: zelfs volgens het RIVM was al in die maanden een meerderheid van de ziekenhuispatiënten gevaccineerd. Van een “overgrote meerderheid” niet-gevaccineerden was geen sprake.

RIVM-cijfers zijn nog te gunstig voor De Jonges verhaal

Maar hier stopt het niet. De onderzoekers wijzen erop dat de RIVM-data zelfs het percentage niet-gevaccineerden overschatten. De reden: de nationale vaccinatiedatabase — het CIMS — was niet compleet. Een deel van de mensen die wél gevaccineerd waren, stond simpelweg niet correct geregistreerd. Daardoor werden daadwerkelijk gevaccineerde patiënten in de analyses weggeboekt als “niet-gevaccineerd.” Het RIVM erkende dit zelf in de toelichting op zijn eigen rapportages, maar trok er kennelijk geen beleidsmatige conclusies uit.

Afhankelijk van leeftijdsgroep en meetmethode schatten de onderzoekers dat tussen de 10% en 50% van de zogenoemde “niet-gevaccineerde” groep in werkelijkheid wél gevaccineerd was, maar verkeerd gecategoriseerd. Dat maakt de werkelijke verhouding nog schever dan de toch al ongemakkelijke RIVM-cijfers suggereren.

Ziekenhuizen rapporteerden in real time een heel ander beeld

Directe ziekenhuisdata geven een nog duidelijker beeld. In het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis (CWZ) in Nijmegen was in oktober 2021 maar liefst 61,9% van de opgenomen Covid-19-patiënten volledig gevaccineerd. In november liep dat op naar 68,9%, in december naar 62,5%. Het Maastricht UMC meldde in diezelfde periode publiekelijk dat acht van de tien coronapatiënten op de afdeling gevaccineerd waren. Ook het Horacio Oduber Hospitaal op Aruba registreerde een snel stijgend aandeel gevaccineerden onder zijn Covid-19-opnames.

Al deze gegevens waren in het najaar van 2021 openbaar beschikbaar. Ze werden gepubliceerd, besproken en — zo stellen de onderzoekers — waren redelijkerwijs bekend bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

De data ondermijnen de specifieke beleidsrechtvaardiging: dat de vrijheidsbeperkingen voor niet-gevaccineerden noodzakelijk waren omdat zij de overgrote meerderheid van de ziekenhuisbedden zouden bezetten. Zelfs als je de slechtst denkbare interpretatie van de RIVM-data neemt, was van zo’n meerderheid geen sprake. En als je de directe ziekenhuiscijfers meeweegt, was niet-gevaccineerd zijn verantwoordelijk voor hooguit een kwart tot een derde van de opnames.

Vragen over informatiestromen binnen VWS

De nota roept ernstige vragen op over hoe het ministerie van VWS destijds met beschikbare informatie omging. Werden onwelgevallige data actief genegeerd? Werd er selectief gewogen? Of wist het ministerie het gewoon niet — en zo ja, waarom niet? De onderzoekers vragen de Parlementaire enquêtecommissie om hier expliciet op in te gaan en de informatieketen van ziekenhuisvloer tot ministerskamer kritisch door te lichten.

Het is een patroon dat velen inmiddels herkennen: overheden die tijdens de coronacrisis beleid rechtvaardigden met cijfers die bij nader inzien niet klopten, terwijl de data publiekelijk beschikbaar waren maar stelselmatig genegeerd werden.

Conclusie van de onderzoekers

De nota van Walk, Bakker en Vroegop sluit af met een ondubbelzinnige conclusie: de beschikbare data — zowel landelijk als vanuit individuele ziekenhuizen — ondersteunen de uitspraken van oud-minister De Jonge over het coronatoegangsbewijs niet. Er is voldoende aanleiding voor nader onderzoek naar de feitelijke grondslag van het beleid en de publieke communicatie daarover. De parlementaire enquêtecommissie is nu aan zet.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
coronabeleid coronatoegangsbewijs COVID-19 Hugo de Jonge Jona Walk parlementaire enquête RIVM vaccinatiestatus vaccins VWS ziekenhuisdata ziekenhuisopnames