Een (zeer) ongemakkelijke waarheid: zelfmoord onder geüniformeerden wordt verzwegen

Help mee door deze info met anderen op je social media te delen!

Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaar

In een nieuwe aflevering van de NieuweTijd Podcast staat een onderwerp centraal waar in Nederland zelden openlijk over wordt gesproken: zelfmoord onder geüniformeerden. Oud-marinier en coach Michiel van der Pols en voormalig politieman Francisco de Valk gaan in gesprek over hun ervaringen binnen Defensie en de politie, en over wat er structureel misgaat in de omgang met mentale gezondheid binnen deze organisaties.

Het gesprek raakt aan een pijnlijke constatering: het thema zelfmoord blijft grotendeels in de schaduw. Cijfers zijn moeilijk te verkrijgen en ervaringen worden weinig gedeeld.

Zelfmoord in de praktijk: signalen en gemiste kansen

Beide gasten hebben zelfmoord van dichtbij meegemaakt. Van der Pols vertelt het verhaal van een onderofficier die zichtbaar worstelde na een tegenslag in zijn carrière. Ondanks duidelijke signalen durfde niemand het gesprek aan te gaan. Enkele weken later pleegde hij zelfmoord. Het is een ervaring die Van der Pols nog steeds meedraagt en die zijn huidige werk als coach sterk heeft beïnvloed.

Volgens hem zijn de grootste waarschuwingssignalen vaak niet de emotionele uitbarstingen, maar juist de geslotenheid: mensen die nergens over praten, altijd ‘ja’ zeggen en niets van hun binnenwereld laten zien. Juist die houding wordt binnen de cultuur vaak gezien als kracht, terwijl het in werkelijkheid een risico kan vormen.

Onzichtbare cijfers

Een terugkerend thema in het gesprek is het gebrek aan transparantie over cijfers. Onderzoek uit 2011 liet al zien dat de politie nauwelijks zicht had op zelfmoord onder eigen personeel. Daar is weinig in veranderd. Tegelijkertijd doen woordvoerders uitspraken dat de cijfers niet hoger zouden liggen dan het landelijk gemiddelde, wat de vraag oproept waar die conclusies op zijn gebaseerd.

Het bestaan van herdenkingsmonumenten voor politiemensen die door zelfmoord zijn overleden onderstreept dat het probleem reëel is. Toch blijven concrete cijfers grotendeels buiten beeld.

Schaamte, loyaliteit en zwijgen

Waarom wordt er zo weinig over gesproken? Schaamte speelt een grote rol, net als loyaliteit aan de groep en angst voor gevolgen voor de carrière. Daarnaast is er een strikte scheiding tussen werk en privé: thuis praat je niet over het werk, en op het werk niet over thuis. Wie zich op beide plekken onveilig voelt om zich uit te spreken, raakt snel geïsoleerd.

De coronaperiode maakte dit extra zichtbaar. Kritische vragen over beleid waren intern vaak niet welkom, en collega’s die hun twijfels uitten, voelden zich buitengesloten. Dat vergrootte de mentale druk en het gevoel van onveiligheid.

Morele stress als onderbelichte factor

Naast trauma speelt ook morele stress een belangrijke rol. Zowel Van der Pols als De Valk beschrijft situaties waarin zij of collega’s opdrachten moesten uitvoeren waar zij persoonlijk moeite mee hadden. Het ontbreken van ruimte om dit te bespreken leidt tot innerlijke conflicten die diep kunnen ingrijpen op iemands mentale gezondheid.

Van der Pols deelt hoe hij tijdens zijn uitzending naar Irak besefte dat hij werk uitvoerde waar hij zelf niet achter stond. Jarenlang droeg hij die worsteling in stilte mee. Pas veel later kon hij dit onder woorden brengen.

Zorgen over de toekomst

De zorgen richten zich niet alleen op het verleden, maar ook op wat komen gaat. Met name bij Defensie, waar grote uitbreidingsplannen bestaan en instroomeisen zijn verlaagd, vreest Van der Pols dat jonge militairen onvoldoende worden toegerust om mentaal gezond te blijven.

De kernboodschap van het gesprek is helder: zolang organisaties de ongemakkelijke waarheid over suïcide en mentale ontwrichting niet onder ogen zien, zal er weinig veranderen. Transparantie, openheid en aandacht voor de mens achter het uniform zijn geen luxe, maar een noodzaak.

Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
defensie Nederland politie