Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaarTijdens een zitting van de VN-Veiligheidsraad heeft professor Jeffrey Sachs een scherpe waarschuwing uitgesproken over de rol van de Verenigde Staten in de crisis rond Venezuela. Volgens Sachs staat niet het karakter van de Venezolaanse regering centraal, maar de fundamentele vraag of een lidstaat het recht heeft om via geweld, economische dwang of politieke druk de toekomst van een andere soevereine staat te bepalen.
Sachs verwees daarbij expliciet naar artikel 2, lid 4 van het VN-Handvest, dat het gebruik of de dreiging van geweld tegen de territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van staten verbiedt. De Veiligheidsraad, zo stelde hij, staat voor een principiële keuze: het internationaal recht handhaven of toelaten dat deze kernnorm wordt uitgehold.
In zijn bijdrage schetste Sachs een historisch patroon van Amerikaanse interventies gericht op regimewisseling. Hij stelde dat de Verenigde Staten sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog herhaaldelijk militaire, geheime en economische middelen hebben ingezet om regeringen in andere landen te beïnvloeden of omver te werpen. Onder verwijzing naar academisch onderzoek noemde hij tientallen pogingen tot regime change sinds 1947, waaronder recente voorbeelden zoals Irak, Libië, Syrië, Honduras, Oekraïne en Venezuela.
Volgens Sachs zijn de gebruikte methoden in deze interventies goed gedocumenteerd en variëren zij van openlijke militaire acties en geheime operaties tot sancties, mediabeïnvloeding en economische oorlogsvoering. Dergelijke praktijken zijn in strijd met het VN-Handvest en leiden doorgaans tot langdurige instabiliteit, gewelddadige conflicten en ernstig menselijk leed onder de burgerbevolking.
Met betrekking tot Venezuela stelde Sachs dat de Amerikaanse betrokkenheid al meer dan twintig jaar teruggaat. Hij verwees naar de mislukte staatsgreep van 2002, steun aan oppositiegroepen en een steeds strenger sanctieregime. In het bijzonder wees hij op de sancties tegen het staatsoliebedrijf PDVSA, die tussen 2016 en 2020 hebben geleid tot een drastische daling van de olieproductie en een sterke inkrimping van de Venezolaanse economie.
Sachs benadrukte dat unilaterale sancties volgens internationaal recht uitsluitend door de VN-Veiligheidsraad mogen worden opgelegd en wees erop dat de Algemene Vergadering van de VN herhaaldelijk dergelijke maatregelen heeft veroordeeld. Ook het eenzijdig erkennen van oppositieleider Juan Guaidó als interim-president en het bevriezen van Venezolaanse staatsactiva plaatste hij in het kader van een langdurige Amerikaanse strategie gericht op regimewisseling.
De professor plaatste de situatie in Venezuela in een bredere internationale context. Hij waarschuwde dat het herhaaldelijk omzeilen van de Veiligheidsraad en het toepassen van militair geweld zonder mandaat het internationale rechtssysteem ondermijnt. Daarbij verwees hij naar de theorie van de “tragedie van grootmachtpolitiek”, waarin macht de overhand krijgt boven recht, met steeds grotere risico’s voor wereldwijde stabiliteit.
Hij riep de Veiligheidsraad op om onmiddellijke beëindiging te eisen van Amerikaanse militaire dreiging, sancties en andere dwangmaatregelen tegen Venezuela die zonder VN-mandaat zijn genomen.
Daarnaast pleitte Sachs voor de terugtrekking van buitenlandse militaire middelen rond Venezuela, het aanstellen van een speciale VN-gezant om te bemiddelen, en voor terughoudendheid van alle lidstaten bij unilaterale acties.
In zijn slotwoord stelde Sachs dat de kern van het debat verder reikt dan de situatie in Venezuela alleen. De geloofwaardigheid van het internationaal recht en het voortbestaan van een op regels gebaseerde wereldorde staan op het spel. Of het VN-Handvest een levend instrument blijft of verwordt tot een dode letter, zo concludeerde hij, is een keuze die de internationale gemeenschap nu moet maken.
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
Interessant
Dit bijzondere stofje doodt in minder dan 24 uur vrijwel alle kankercellen
Tapijtbombardement aan giftige chemicaliën daalt neer in Texas. Kijk hoe de overheid orkaanslachtoffers behandelt
Wij maken ons in het Westen ook schuldig aan genocide. ‘Syriëgangster’ Lieke S. vertelt waarom ze begrip heeft voor aanslagen IS
Noodkreet huisarts: Stop deze waanzin!
Topman Bundesbank: actie centrale bank is werk van de duivel
Verbazing over uitspraak Raad van State: ‘Ons D66-rechtspraakinstituut is door en door verrot’
Nieuw antibioticum gevonden in paddenstoel die op paardenmest groeit
Onderzoekers maken trekstraal uit Star Trek
Hier haalde 98 procent van de inwoners de prik en kampen ze nu met een hartaanval-epidemie