Oceaan onder de aardkorst: meer water dan alle zeeën samen

Help mee door dit met je kennissen op je social netwerk te delen!

Een oceaan onder de aardkorst — het klinkt als sciencefiction, maar wetenschappers hebben aangetoond dat er diep in de aarde een gigantische hoeveelheid water verborgen zit. Meer water dan in alle oceanen aan het oppervlak bij elkaar. En het grote publiek lijkt dit nog nauwelijks te weten.

Water op 650 kilometer diepte

Op een diepte van ruim 650 kilometer onder onze voeten bevindt zich een mineraal genaamd ringwoodiet. Dit gesteente, dat zich in de aardmantel bevindt, heeft een bijzondere kristalstructuur waardoor het watermoleculen kan vasthouden als een spons. Het gaat daarbij niet om vloeibaar water, ijs of waterdamp, maar om een vierde vorm — opgesloten in de kristallen van het gesteente zelf.

Geofysicus Steve Jacobsen van Northwestern University, één van de onderzoekers achter deze ontdekking, omschreef het als volgt: ringwoodiet heeft het unieke vermogen om waterstof aan te trekken en vast te houden dankzij zijn moleculaire opbouw. Het gesteente fungeert daarmee als een natuurlijk waterreservoir op een schaal die nauwelijks te bevatten is.

Drie keer meer water dan in de oceanen

De hoeveelheden die hier in het spel zijn, zijn duizelingwekkend. Als ringwoodiet slechts één procent water bevat — wat wetenschappers als realistisch beschouwen — dan gaat het om een volume dat drie keer groter is dan alle oceanen op het aardoppervlak samen.

Dit werd niet ontdekt door een boormachine of een ondergrondse expeditie. Het bewijs komt van seismometers — apparaten die trillingen in de aardkorst meten. Door aardbevingsgolven te analyseren, konden wetenschappers vaststellen hoe de ondergrond eruitziet. De schokgolven gedroegen zich op een manier die alleen verklaard kon worden door de aanwezigheid van water in het gesteente diep in de mantel.

Gepubliceerd in 2014, grotendeels genegeerd

De bevindingen werden vastgelegd in een wetenschappelijk artikel dat is gepubliceerd in 2014. Meer dan tien jaar geleden dus. Toch bereikt dit nieuws nu pas een breder publiek — wat op zichzelf al veelzeggend is. Wetenschappelijke doorbraken die niet aansluiten bij de agenda van grote instituten of commerciële belangen, verdwijnen maar al te makkelijk in de la.

Want stel jezelf de vraag: waarom weet bijna niemand dit? Informatie over de samenstelling van onze eigen planeet, over watervoorraden die van levensbelang kunnen zijn voor het begrip van onze biosfeer — het haalt zelden de voorpagina. Ondertussen worden we dagelijks overspoeld met berichten over klimaatdoelstellingen en watertekorten, zonder dat dit fundamentele wetenschappelijke inzicht ooit serieus in de discussie wordt betrokken.

Een nieuwe kijk op de watercyclus van de aarde

Jacobsen en zijn team suggereerden destijds dat deze ontdekking een heel nieuwe kijk geeft op de mondiale watercyclus. De theorie is dat water niet alleen circuleert via verdamping, neerslag en rivieren, maar ook via geologische processen diep in de aarde — door tektonische platen die water de mantel in duwen, waar het vervolgens wordt vastgehouden in mineralen zoals ringwoodiet.

Dit zou kunnen verklaren waarom de aarde zo’n uitzonderlijk grote hoeveelheid vloeibaar water aan het oppervlak heeft in vergelijking met andere planeten in ons zonnestelsel. De oceaan onder de aardkorst fungeert dan als een soort buffer of reservoir dat over miljoenen jaren water vrijgeeft of opneemt. Een systeem van een schaal en verfijning die geen enkele menselijke infrastructuur kan evenaren.

Wat dit betekent voor ons begrip van de aarde

De implicaties zijn groot, al worden ze zelden luid uitgesproken. Als er werkelijk zoveel water diep in de aardmantel zit opgeslagen, dan is ons begrip van de geologische geschiedenis van de aarde onvolledig geweest. Wetenschappers hadden jarenlang gezocht naar de herkomst van het oppervlaktewater op aarde. Kometen en asteroïden waren de favoriete verklaring. Maar een interne bron van deze omvang gooit dat verhaal volledig overhoop.

Natuur blijft verrassingen leveren

De aarde is duidelijk nog lang niet volledig in kaart gebracht. Hetzelfde geldt voor de diepzee, waar onderzoekers onlangs een volledig nieuw ecosysteem ontdekten onder vulkanische korst op de oceaanbodem — een vondst die aantoont dat de natuur ons steeds opnieuw weet te verrassen. Dit past in een bredere tendens: hoe meer we meten en analyseren, hoe meer we beseffen dat onze aannames over de planeet waarop we leven maar zeer beperkt houdbaar zijn.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
aardbevingen aarde aardkorst aardmantel diep water geologie oceaan ontdekking ringwoodiet Steve Jacobsen watercyclus wetenschappelijk onderzoek