Meteoroloog legt uit waarom het deze week zo warm is (en nee, het komt niet door klimaatverandering)

Help ons door dit met kennissen op je socials te delen!

De omegablokkade — dat is de werkelijke meteorologische verklaring achter de extreme temperaturen die momenteel over een groot deel van het Europese continent worden gemeten. Terwijl grootmedia als de NOS de hitte vrijwel reflexmatig koppelen aan klimaatverandering en broeikasgassen, wijzen kritische wetenschappers op een veel nuchterder en beter onderbouwde verklaring: een hardnekkig weerpatroon in de hogere atmosfeer dat Europa al vaker in zijn greep heeft gehouden.

Wat is een omegablokkade precies?

Een omegablokkade is een specifiek patroon in de straalstroom — de krachtige windstroom op grote hoogte die het weer in onze breedtegraden grotendeels stuurt. De naam komt van de gelijkenis met de Griekse hoofdletter omega (Ω): een grote hogedrukrug in het midden, geflankeerd door twee lagedrukgebieden aan weerszijden. Dit patroon zorgt ervoor dat luchtmassa’s nauwelijks kunnen doorstromen en het weerpatroon wekenlang kan vaststaan.

In het geval van de huidige hittegolf wordt hete Saharalucht door het anticyclonale (met de klok mee draaiende) luchtstroompatroon noordwaarts getransporteerd richting West-Europa. Terwijl die luchtmassa stijgt en daalt onder de hogedrukrug, wordt ze adiabatisch samengedrukt — een puur fysisch proces dat de temperatuur verder doet oplopen. Geen CO2 aan te pas.

Why is it hot in Europe this week?

Well, it has to do with the “omega block” in the jet stream. Omega blocks get their name because they resemble the Greek uppercase letter omega, Ω.

You can see that in the synoptic setup. The map below on the left shows the 500 mb… pic.twitter.com/D2KHo9cOv3

— Chris Martz (@ChrisMartzWX) June 25, 2026

Meteoroloog Chris Martz trekt aan de bel

De Amerikaanse meteoroloog Chris Martz deelde zijn analyse van het huidige weerpatroon uitgebreid via sociale media. Zijn conclusie is helder: deze omegablokkade heeft niets te maken met klimaatverandering of uitstoot van broeikasgassen. Het is een bekende, goed gedocumenteerde weerdynamiek die altijd al heeft plaatsgevonden en ook in een hypothetisch pre-industrieel klimaat tot recordhitte zou hebben geleid.

Martz wijst bovendien op een opvallende wetenschappelijke paradox. Er bestaan namelijk diverse studies die suggereren dat opwarming van de Arctis juist zou leiden tot minder frequente blokkerende weerpatronen zoals de omegablokkade, omdat het temperatuurverschil tussen de evenaar en de poolgebieden kleiner wordt. Dat staat haaks op de bewering dat klimaatverandering dit soort hittegolven veroorzaakt of versterkt. Martz erkent dat er debat bestaat over dit onderwerp, maar de eenvoudige klimaatboodschap die media uitdragen, is sowieso te kort door de bocht.

Europa vaker getroffen, maar waarom eigenlijk?

Dan is er nog een toename van zonnestraling die het aardoppervlak bereikt, doordat er minder bewolking is van lage en middelmatige wolkenlagen. Die afname van bewolking hangt deels samen met de strenge Europese luchtvervuilingsregels, die hebben geleid tot minder atmosferische aerosolen. Minder deeltjes in de lucht betekent minder wolkenvorming, meer direct zonlicht en dus hogere oppervlaktetemperaturen.

Met andere woorden: de eigen Europese milieuregulering draagt bij aan de toegenomen hitte. Dat is een ongemakkelijke conclusie die je in de reguliere media zelden zult tegenkomen.

Media kiezen sensatie boven wetenschappelijke nuance

Denktank Clintel, vertegenwoordigd door wetenschapsjournalist Marcel Crok, onderschrijft de analyse van Martz. De conclusie is simpel: wie de oorzaak van de Europese hitte wil begrijpen, kan beter een meteoroloog raadplegen dan een krantenredactie die op zoek is naar een clickbait-verhaal.

Het is inmiddels een vast patroon: zodra het ergens warm is, wordt de link met klimaatverandering gelegd, vrijwel zonder nuance, zelden met meteorologische onderbouwing en al helemaal niet met verwijzing naar mogelijke alternatieve verklaringen. Dat is geen journalistiek — dat is activisme vermomd als wetenschap.

Wat kun je hier zelf mee?

Dit laat zien hoe belangrijk het is om weerberichten en klimaatclaims kritisch te lezen. Vraag je bij elk hittenieuws af: wie zegt dit, op basis van welke data en welke vakkennis? Een meteoroloog kijkt naar luchtdrukkaarten, straalstroompatronen en fysische processen. Een politicus of activist kijkt naar draagvlak voor beleid.

Weersextremen hebben altijd bestaan. Hittegolven, overstromingen, stormen — ze zijn van alle tijden. Laat je informeren door mensen die het vak kennen, niet door redacties die zoveel mogelijk clicks willen.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
atmosfeer Chris Martz Clintel hittegolf klimaatverandering Marcel Crok media meteorologie omegablokkade Saharalucht straalstroom wetenschap