Waarom zijn we zo gevoelig voor complotten? Grote gebeurtenissen laten vaak gaten achter in ons begrip. Denk aan een aanslag, een pandemie of nieuwe vaccinaties. Ons hoofd wil daar een sluitende puzzel van maken. Een complottheorie vult die gaten op, beweert psychiater Esther van Fenema in De Telegraaf.
Maar waar de complotdenker denkt de wereld beter te begrijpen, komt hij of zij vaak juist verder van de gedeelde werkelijkheid af te staan, stelt ze.
“Als psychiater zeg ik: de werkelijkheid bepalen we met elkaar. Het is een gezamenlijk project, een soort sociaal contract. Breken we dat, dan ontstaan er ongelukken, niet alleen op de snelweg, maar ook in de democratie en in ons dagelijks samenleven,” aldus Van Fenema.
Zelfs nu gaat het framen door
Ze krijgt veel commentaar op haar uitspraken. “Zijn jullie het sinds corona ook zo zat dat er maar steeds óver ‘de complotdenker’ wordt gesproken in plaats van mét? En dat er nooit eens gesproken wordt over de valide ‘complothypothesen’ die gewoon waar zijn?” vraagt medisch adviseur Wendy Mittemeijer.
Ze noemt als voorbeelden het lablek, bijwerkingen en overlijdens na vaccinatie, het censureren van de vele experts en politiegeweld bij demonstraties. “Als je hier ook maar iets over zei was je een gevaarlijke complotdenker die ver van de werkelijkheid staat. En zelfs nu gaat het framen door,” verzucht Mittemeijer.
“Hou toch eens op met het stigmatiseren en wegzetten van mensen die anders denken dan jijzelf en zich verdiepen!” bijt ze Van Fenema toe.
Nazi-Duitsland
Wob-onderzoeker Cees van den Bos vroeg Grok, de AI-chatbot van Elon Musk, of in nazi-Duitsland ook psychiaters werden ingezet om afwijkende meningen of zienswijzen van dissidenten te duiden.
Het antwoord: ‘Ja, in nazi-Duitsland werden psychiaters ingezet in programma’s als Aktion T4 om mensen met mentale aandoeningen of handicaps te steriliseren en euthanaseren. Voor politieke dissidenten was dit minder systematisch; zij werden vaak via arrestaties en kampen onderdrukt. Er zijn wel gevallen bekend waar afwijkende zienswijzen als krankzinnigheid werden geduid om ze te diskwalificeren, al is bewijs beperkt.’
Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack.






Probeerde The X Files ons te waarschuwen? Laat je omverblazen door dit filmpje
Servische president over oorlog in Oekraïne: ‘De hel staat op het punt los te breken’
Trump versnelt ontwikkeling van 6G (en worden smartphones straks geïmplanteerd in ons lichaam?)
We gaan richting een autoritair bewind. Zo wordt in Europa heimelijk toegewerkt naar een EU-staat
Lees en huiver: Europese Commissie kwam vlak voor coronacrisis met dit stappenplan voor vaccinatie
Denk je dat een groep invloedrijke individuen zich in het geheim macht toe-eigent? Dan ben je een complotdenker
Gevarenzone: er is een hele goede reden om cholesterolverlagende statines te vermijden
Zoon van medeoprichter WEF: ‘De WHO is géén gezondheidsorganisatie’
Nederlandse belastingbetaler draait op voor rentekosten EU-megalening Oekraïne, Schoof loog: ‘Bodemloze put’