Niet uitzonderlijk hevige regenval, maar waterschap veroorzaakte overstromingen: boeren eisen 5 miljoen

Help ons door deze informatie met iedereen op je socials te delen!

Het waterschap is verantwoordelijk voor de overstromingen in 2024 — dat is de harde conclusie die 45 boeren uit de Kempen trekken na anderhalf jaar intensief onderzoek. Met een rapport van 114 pagina’s in de hand stappen ze naar waterschap De Dommel en eisen ze vijf miljoen euro aan schadevergoeding. Niet de extreme regen was de boosdoener, maar het beleid van het waterschap zelf.

Jaren procederen, weinig resultaat

De boeren uit de regio Eersel-Veldhoven en het stroomgebied van de Groote Beerze zitten al jaren in een juridisch moeras. Talloze individuele rechtszaken werden verloren, omdat individuele boeren er niet in slaagden de schuld van het waterschap hard te maken. Het waterschap hield steevast vol dat de schade het gevolg was van uitzonderlijk hevige regenval — een argument dat rechters keer op keer accepteerden. Maar de boeren lieten het er niet bij zitten.

Twee boerencollectieven besloten de handen ineen te slaan en fors te investeren in een gedegen tegenonderzoek. Advocaten en hydrologen werkten anderhalf jaar samen om de claims juridisch en wetenschappelijk te onderbouwen. Die aanpak kost een kapitaal, maar met 45 deelnemers is het financieel haalbaar.

Rapport ontmantelt het ‘extreme regen’-excuus

Het rapport, opgesteld door onafhankelijke hydrologen, legt de vinger op een pijnlijke wond. Als je de neerslag over periodes van tien dagen bekijkt, blijkt de regenval eind 2023 en begin 2024 helemaal niet zo uitzonderlijk. Vergelijkbare neerslaghoeveelheden kwamen eerder ook voor — zonder dat er toen massale wateroverlast ontstond. Bovendien bleef het in grote delen van de rest van Nederland droog, terwijl de Kempen blank stond.

Advocaat Jan Walhout, die de juridische onderbouwing van de claim verzorgde, wijst op een reeks aantoonbare problemen bij het waterschap zelf: sloten en duikers in slechte staat, verkeerd stuwbeheer en een hoge grondwaterstand die al voor de grote regenval problematisch was. Dat zijn geen natuurrampen — dat zijn fouten.

Meanderende beken als struikelblok

Een van de meest concrete kritiekpunten betreft de beken die de afgelopen jaren steeds verder zijn omgevormd tot kronkelende, meanderende waterlopen. Dit is beleid dat bewust is ingezet om water langzamer af te voeren — een maatregel die vanuit natuuroogpunt misschien fraaie plaatjes oplevert, maar die bij extreme waterstanden funest kan uitpakken.

Het rapport beschrijft hoe bovenstroomse rechte beektrajecten het water versneld aanvoerden, waarna dat water stuitte op de langzamere meanders. Het resultaat: een opstopping, vergelijkbaar met een file op de snelweg. Akkerbouwers en veehouders keken met lede ogen toe hoe hun land onder water liep. De conclusie van de onderzoekers is hard: de herinrichtingsprojecten zijn ontworpen voor gemiddelde omstandigheden, niet voor piekmomenten.

Vijf miljoen euro schade en een faillissement

De financiële klap is aanzienlijk. De totale schade wordt getaxeerd op vijf miljoen euro. Mais, gras en andere gewassen gingen verloren. Percelen stonden maandenlang blank en moesten opnieuw worden ingezaaid. Erven en kelders liepen onder. Eén boer is er al financieel aan onderdoor gegaan. Adviseur Henk Antonissen waarschuwde het bestuur van het waterschap in niet mis te verstane bewoordingen: als er niets verandert, gaan de volgende keer meerdere bedrijven tegelijk onderuit.

Veehouder Gijs van Spreuwel, wiens bedrijf in Bladel voor meer dan twee ton schade leed, is al drie jaar bezig om het waterschap in beweging te krijgen — zonder noemenswaardig resultaat. Zijn frustratie is voelbaar. Hij wil niet alleen zijn verlies vergoed zien, maar wil bovenal dat er maatregelen komen die herhaling voorkomen. Anders is het dweilen met de kraan open.

Buitengerechtelijke oplossing als uitweg

De boeren willen niet opnieuw een uitputtende rechtszaak voeren. Advocaat Jeroen Linssen pleit daarom voor een commissie van onafhankelijke deskundigen die bindende adviezen kan uitbrengen over schadevergoeding. Dat zou zowel boeren als het waterschap een jarenlange juridische strijd besparen. Het Boerencollectief Eersel-Veldhoven en zijn partners willen om tafel, maar verwachten dan ook dat waterschap De Dommel serieus naar de bevindingen kijkt.

Want dat is precies wat tot nu toe ontbrak: erkenning. Drie jaar lang hebben de boeren het gevoel gehad dat ze er alleen voor stonden, terwijl het waterschap zich verschanste achter het argument van overmacht door neerslag. Het rapport maakt nu duidelijk dat die redenering mank gaat. Of het waterschap bereid is dat toe te geven, is een andere vraag.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
beken boeren claims De Dommel Eersel Kempen meanderen schade Veldhoven wateroverlast waterschap