Digitale euro: econoom onthult wat ze liever niet hardop zeggen

Help anderen door deze informatie met anderen op je social netwerk te delen!

De digitale euro is opnieuw in het nieuws nu de invoering ervan concreet dichterbij komt — en daarmee ook een eerder interview met de Gentse econoom Koen Schoors, dat plotseling weer massaal circuleert op sociale media. Wat Schoors daarin zegt, wordt door velen gezien als een onbedoeld eerlijk kijkje achter de gordijnen van wat de Europese Centrale Bank werkelijk van plan is met jouw geld.

Schoors spreekt vrijuit: sturen wat burgers kopen

In het bewuste interview laat de professor zich uitgesproken enthousiast uit over de mogelijkheden van een door de ECB uitgegeven digitale munt. Zijn redenering: als iedere burger een directe rekening heeft bij de centrale bank, valt de traditionele bank als tussenpersoon weg. Dat opent de deur naar wat hij “helikoptergeld” noemt — geld dat de overheid rechtstreeks in de portemonnee van burgers kan stoppen.

Tot zover klinkt het misschien onschuldig. Maar dan komt het cruciale punt: Schoors beschrijft expliciet hoe dat geld geoormerkt kan worden. Burgers zouden een bedrag ontvangen dat uitsluitend besteed mag worden aan “vergroening.” Niet aan een airconditioning, niet aan een vliegticket, niet aan wat jij zelf nuttig acht — maar aan wat de overheid of de ECB op dat moment als klimaatvriendelijk bestempelt. En dat gedurende tien tot vijftien jaar aan één stuk.

Geen complottheorie, maar officieel beleid in wording

Jarenlang werden mensen die waarschuwden voor programmeerbaar geld weggezet als wappies en complotdenkers. Ondernemer Vincent Vandeputte snijdt dit punt scherp aan: precies wat de criticasters altijd hebben beweerd — dat een digitale euro het mogelijk maakt om te bepalen waaraan jij je geld mag uitgeven — wordt nu klip-en-klaar bevestigd door een academicus die het systeem omarmt. Niet als dreiging, maar als voordeel.

Oud-Statenlid Eelco van Hoecke reageert droog: “Dit was toch een rechtse complottheorie? Maskers af.” De ironie druipt ervan af. Wat jarenlang werd afgedaan als bangmakerij van de politieke flanken, blijkt gewoon het officiële enthousiasme van een mainstream-econoom te zijn.

De ECB en de digitale euro: wat staat er officieel op de agenda?

De Europese Centrale Bank werkt al jaren aan de ontwikkeling van een digitale euro. Officieel wordt dit gepresenteerd als een modern en veilig betalingsmiddel, een aanvulling op contant geld. De ECB benadrukt dat de digitale euro niet bedoeld is om contant geld te vervangen en dat de privacy van gebruikers gewaarborgd blijft.

Maar dat zijn politieke beloftes — en beloftes veranderen. Wat vandaag als garantie wordt gepresenteerd, kan morgen via wetgeving worden aangepast. Wie de technische infrastructuur eenmaal heeft gebouwd om geld te programmeren, heeft ook de sleutel in handen om dat te doen. De vraag is niet of het kan, maar wie er uiteindelijk over beslist — en of jij daar nog iets over te zeggen hebt.

Wie bepaalt straks wat je mag kopen?

Vandeputte stelt de meest urgente vraag van dit hele debat: wie beslist wanneer jouw geld niet langer volledig van jou is? Vandaag gaat het om klimaatinvesteringen. Maar de logica van programmeerbaar geld kent geen principiële grens. Als de technologie er eenmaal is, kan ze worden ingezet voor élk beleidsdoel dat een toekomstige regering of centrale bank prioriteit geeft.

Denk aan voedselkeuzes op basis van CO2-uitstoot. Denk aan reisgedrag. Denk aan aankopen bij bedrijven die politiek onwelgevallig zijn. Dit zijn geen paranoia-scenario’s — het zijn logische uitbreidingen van de infrastructuur die Schoors zelf beschrijft en toejuicht. De digitale euro maakt het technisch mogelijk. Of het ook werkelijkheid wordt, hangt af van wie er aan de knoppen zit.

Het echte debat wordt zorgvuldig gemeden

Het is veelzeggend dat de mainstream nauwelijks ruimte maakt voor de fundamentele vragen die de digitale euro oproept. In plaats daarvan wordt de discussie gevoerd over efficiëntie, veiligheid en technische details. De echte kern — wie controleert jouw koopkracht en op basis van welke criteria — blijft angstvallig buiten beeld.

Zolang dat debat niet eerlijk en openbaar gevoerd wordt, verdient elk enthousiasme over de digitale euro een flinke dosis wantrouwen. Niet omdat technologie per definitie gevaarlijk is, maar omdat macht zonder tegengewicht altijd misbruikt kan worden — en de digitale euro is in essentie een ongekend machtig instrument dat in de handen van enkelen belandt.

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
centrale bank contant geld digitale euro ECB Europese Centrale Bank financiële controle financiële vrijheid helikoptergeld klimaattransitie Koen Schoors monetair beleid surveillance