De NCTV-manipulatietechnieken die worden ingezet om de publieke opinie te sturen, zijn geen toeval — ze zijn onderdeel van een gecoördineerde psychologische campagne, specifiek gericht tegen Forum voor Democratie. Dat concludeert onderzoeker Dolf van Wijk in een tweetal artikelen die hij publiceerde. Van Wijk, die zich na zijn werkende leven heeft verdiept in propaganda en mind control, trekt harde conclusies over de rol van de overheid in het sturen van de publieke stemming.
Mentale labels als wapen
De kern van Van Wijks analyse draait om ‘mentale labels’. Dit zijn woorden of begrippen die bij het horen ervan onmiddellijk een diepgewortelde emotionele reactie oproepen, zonder dat iemand er bewust over nadenkt. Termen als ‘extreemrechts’, ‘fascistisch’, ‘antisemitisch’ en ‘nazistisch’ worden systematisch gekoppeld aan FVD-politici — niet onderbouwd met bewijs, maar herhaald tot ze in het onderbewuste als waarheid worden opgeslagen.
Van Wijk vergelijkt dit mechanisme met inzichten uit de gedragswetenschap. Emotie werkt sneller dan ratio: waar het emotionele brein in milliseconden reageert, heeft de bewuste, rationele cortex aanzienlijk meer tijd nodig. Wie iemand wil overtuigen zonder dat die persoon er kritisch over nadenkt, moet dus de emotie raken — niet het verstand. Dat is precies wat er gebeurt.
De waslijsttechniek en guilty by association
Een tweede patroon dat Van Wijk blootlegt, is de zogenoemde ‘waslijsttechniek’. In plaats van één concrete, goed onderbouwde beschuldiging te uiten, worden er tegelijk vijf of zes suggestieve verwijten geplaatst. Elke afzonderlijke beschuldiging hoeft niet te kloppen — de ophoping ervan creëert de gewenste sfeer. De kijker of lezer denkt: ergens moet er toch iets van kloppen.
Daarnaast wordt veelvuldig gebruikgemaakt van ‘guilty by association’: een FVD-politicus die toevallig in dezelfde zaal staat als iemand van een omstreden organisatie, wordt door de camera gevangen en gepresenteerd als bewijs van een dubieuze relatie — zonder verdere toelichting, zonder wederhoor, zonder journalistieke diepgang. Dit soort technieken werd ook zichtbaar in het NPO-programma over de ‘duistere kanten’ van Forum voor Democratie, dat volgens Van Wijk een schoolvoorbeeld is van georkestreerde beeldvorming.
Massahypnose en de rol van de media
Van Wijk trekt een directe parallel met massahypnose. Net zoals een hypnotherapeut eerst vertrouwen opbouwt en vervolgens een cliënt in een toestand van verminderde kritische alertheid brengt, werkt ook propagandacommunicatie via opeenvolgende stadia. Het draait daarbij vooral om angst: wie bang is, denkt minder kritisch en is vatbaarder voor eenvoudige boodschappen.
De mainstream media vervullen hierin een cruciale rol. Zij herhalen en versterken het gewenste narratief. Tegenstrijdige geluiden worden actief onderdrukt of weggezet als ‘desinformatie’. Van Wijk verwijst naar het werk van Scott Adams, bekend van de stripreeks Dilbert, die in zijn boek Win Bigly uiteen heeft gezet hoe overtuigingstechnieken werken in een wereld waar feiten er nauwelijks nog toe doen. De les: wie emoties bespeelt, wint — ook als de feiten aan de andere kant staan.
Palantir, CIA-geld en internationale coördinatie
Van Wijks analyse reikt verder dan de Nederlandse grenzen. Hij wijst op het surveillancebedrijf Palantir — opgericht met startkapitaal van In-Q-Tel, de durfkapitaaltak van de CIA — dat ook door Nederland is aangeschaft, zij het op weinig transparante wijze. Met zulke digitale infrastructuur is het technisch gezien eenvoudig om op grote schaal dossiers samen te stellen over politieke actoren en bewust belastende informatie naar boven te halen.
Opvallend is dat vergelijkbare NCTV-manipulatietechnieken in andere landen worden toegepast. In Duitsland staat de AfD onder vrijwel identieke druk als FVD in Nederland. In Engeland ondergaat Reform UK van Farage hetzelfde. Van Wijk vermoedt een internationale aansturing — geheime diensten in verschillende landen die hetzelfde draaiboek gebruiken, mogelijk gecoördineerd via structuren die buiten democratisch toezicht vallen.
Gedragswetenschap in dienst van de staat
Na publicaties van gedragseconomen als Richard Thaler en Daniel Kahneman over hoe mensen keuzes maken op basis van gevoel in plaats van feiten, werden overal ter wereld zogeheten ‘nudge units’ opgericht. Cameron richtte in het Verenigd Koninkrijk het Behavioural Insights Team op. Obama installeerde een vergelijkbare eenheid. In Nederland bestaat het BIN — het Behavioural Insight Network — waarin communicatiespecialisten van alle ministeries samenwerken om gedrag te sturen.
De naam klinkt onschuldig. Maar ‘gedragsinzicht’ staat in de praktijk voor iets anders: mensen in een gewenste richting duwen zonder dat ze het doorhebben. Dat is geen democratische informatievoorziening. Dat is staatspropaganda met een zachte verpakking.
Hoe herken je het zelf?
Van Wijk benadrukt dat bewustwording de eerste stap is. Propaganda werkt juist omdat mensen denken dat het hen niet overkomt. Wie de technieken kent — de mentale labels, de waslijst, guilty by association, het weglaten van inhoud ten gunste van sfeer — kijkt fundamenteel anders naar het nieuws. De vraag die je jezelf moet stellen bij elk bericht: wordt hier iets bewezen, of wordt er slechts een gevoel gecreëerd?
Zolang overheden en hun verlengstukken ongehinderd met belastinggeld psychologische campagnes kunnen voeren tegen politieke partijen die fundamentele systeemkritiek leveren, is de democratie niet in gevaar — ze is al beschadigd.
Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek
Even voor je naar X gaat
X (voorheen Twitter) toont onze berichten alleen aan ingelogde gebruikers. Als je niet bent ingelogd bij X, krijg je de melding dat @9fornews nog niets heeft gepost — dat klopt niet, ons account is gewoon actief. Log dus in bij X.
Interessant
Europa moet uit de euro-val ontsnappen. Gouverneur van centrale bank komt met waarschuwing
Van Houwelingen zet minister voor het blok: ‘Stemt Nederland stilzwijgend in met versneld invoeren van Agenda 2030?’
Twee leden van de elite hebben vernietigende kritiek op hun eigen achterban. Zo erg is het gesteld in Nederland
‘Orkaan Helene was een operatie, geen natuurlijke gebeurtenis en dit was het doel’
Magische paddenstoelen helpen tegen depressie, hoofdpijn
Kamer stemt tegen moties om ziekenhuiscijfers boven tafel te krijgen: ‘Wat een schandaal’
Bloemen en bijen communiceren via elektrische velden
BPOC2020 haalt uit naar De Jonge: u treedt de rechten van het Nederlandse volk met voeten
Europarlementslid: ‘Waarom moeten politici zo nodig naar het WEF?’