Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaarAls we willen begrijpen waarom zoveel mensen zich bezighouden met complottheorieën, moeten we hen niet wegzetten als paranoïde gekken. Dat stelt socioloog Jaron Harambam van de Erasmus Universiteit Rotterdam in zijn proefschrift over de complotdenkerscultuur in Nederland.
Volgens Harambam moeten we de betekenissen die mensen aan complottheorieën hechten nader gaan onderzoeken.
Samenzweringstheorieën zijn vandaag de dag alomtegenwoordig. Verhalen over de echte waarheid achter terreuraanslagen (9/11, de aanslagen in Parijs in 2015) of achter vaccinatieprogramma’s (Mexicaanse griep, HPV) zijn in westerse samenlevingen mateloos populair.
Hoofdpodium
Ondanks het feit dat complottheorieën zich van de marge naar het hoofdpodium van onze maatschappij hebben bewogen, is het begrip van dit verschijnsel nogal beperkt.
Zo heerst het idee dat complottheorieën paranoïde waanvoorstellingen zijn. De mensen die erin geloven moeten daarom wel gek zijn, zo is de gedachte.
“Maar is het idee van een georganiseerd complot dat achter belangrijke wereldgebeurtenissen zit wel zo gek?” vraagt Harambam zich af.
Gelijk
Kijk bijvoorbeeld naar een overheid die haar burgers afluistert en geheime operaties uitvoert. En illegale afspraken die grote bedrijven met elkaar maken.
Als we willen begrijpen waarom zoveel mensen zich tegenwoordig bezighouden met complottheorieën, moeten we hen niet wegzetten als paranoïde gekken, aldus Harambam.
“Complotdenkers hebben soms gelijk,” zegt hij tegen NRC. “Denk aan de massavernietigingswapens die in Irak opgeslagen zouden liggen. Alle serieuze media berichtten daarover. Uiteindelijk waren ze er niet.”
Globale elite
Hij heeft aan de hand van zeven belangrijke complotdenkerswebsites geanalyseerd waar complottheorieën over gaan.
Ze blijken vooral te gaan over instituties zoals de media, de overheid, de banken en grote bedrijven en hoe hier een globale elite achter zit die de touwtjes in handen heeft.
Buitengewoon divers
Hij breekt daarnaast het stereotype beeld open dat we hebben van de complotdenker. De groep is namelijk buitengewoon divers.
“Het gaat dwars door alle categorieën heen, van geslacht, leeftijd, ideologische of politieke overtuiging, religie, inkomen, opleiding tot en met etniciteit,” zegt hij.
Bekijk ook het interview met Harambam bij Studio Erasmus:
[Eur]
Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek
Even voor je naar X gaat
X (voorheen Twitter) toont onze berichten alleen aan ingelogde gebruikers. Als je niet bent ingelogd bij X, krijg je de melding dat @9fornews nog niets heeft gepost — dat klopt niet, ons account is gewoon actief. Log dus in bij X.
Interessant
Poetin haalt uit naar Westen: ‘De perversiteit naar kinderen toe wordt de nieuwe norm, tot pedofilie aan toe’
Veel te veel kinderen krijgen ten onrechte een label: “Artsen probeerden ons in allerlei hokjes te duwen”
De gifgasaanval zonder gifgas. Kijk hoe makkelijk het is om de wereld in sprookjes te laten geloven
Nieuwe CDA-lijsttrekker is jongere versie van Hugo de Jonge: ‘Net zo’n prikpooier!’
‘De volgende terreurcampagne tegen de wereld is al in de maak’
‘We moeten gewoon stoppen met het koninklijk huis, vooral in Nederland’
Gonzalo Lira ging in Oekraïne door een hel: ‘Dit is één van de meest dramatische video’s die ik ooit zag’
Kijk: Russische leger maakt in Koersk pantservoertuig buit met Nederlandse handleiding
Wob-onthullingen: overheid rolde al in mei 2020 ‘rode loper’ uit voor ‘grote vier’ coronavaccins