Verontrustende documenten vrijgegeven: hoe het ministerie van De Jonge het internet censureerde in aanloop naar de verkiezingen

Help ons door deze info met jouw vrienden op je socials te delen!

Er is helaas geen gesproken versie van dit artikel beschikbaar

De Amerikaanse House Committee on the Judiciary heeft voor de tweede keer een omvangrijke set documenten gepubliceerd die aantonen dat de Europese Commissie al meer dan tien jaar systematisch druk uitoefent op sociale-mediaplatforms om politieke content te censureren. Die druk blijft niet beperkt tot Europa, maar heeft ook gevolgen voor wat gebruikers in de Verenigde Staten en daarbuiten mogen zeggen en delen.

De documenten, die afkomstig zijn uit interne communicatie van grote technologiebedrijven en contacten met Europese toezichthouders, zijn verkregen na dagvaardingen die de commissie begin 2025 uitvaardigde. De stukken laten zien dat Europese regelgeving – met name de Digital Services Act (DSA) – wordt gebruikt om platforms te bewegen hun communityrichtlijnen aan te passen, waardoor ook legale en soms feitelijk juiste informatie wordt verwijderd.

🚨The EU Censorship Files, Part II

For more than a year, the Committee has been warning that European censorship laws threaten U.S. free speech online.

Now, we have proof: Big Tech is censoring Americans’ speech in the U.S., including true information, to comply with Europe’s… pic.twitter.com/Fg0gxzoTxD

— House Judiciary GOP 🇺🇸🇺🇸🇺🇸 (@JudiciaryGOP) February 3, 2026

Van “vrijwillige codes” naar structurele druk

De Europese aanpak begon al rond 2015, toen de Europese Commissie zogenoemde “vrijwillige” gedragscodes en overlegfora in het leven riep om “desinformatie” te bestrijden. Officieel waren deze initiatieven gebaseerd op consensus en vrijwillige deelname. Interne documenten van bedrijven schetsen echter een ander beeld: de Commissie bepaalde de agenda, oefende druk uit en liet platforms weinig ruimte om af te wijken.

In interne communicatie stellen bedrijven dat zij “feitelijk geen keuze” hadden om zich te onttrekken aan de wensen van de Commissie, uit vrees voor toekomstige regelgeving of sancties.

COVID-19 als kantelpunt

Tijdens de COVID-19-pandemie werd de druk aanzienlijk opgevoerd. Al in 2020 riepen Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en vicevoorzitter Vera Jourová platforms op om content te verwijderen die afweek van officiële narratieven over de pandemie en vaccins.

Vanaf 2022 werd deze aanpak geformaliseerd. Onder de zogeheten Disinformation Code organiseerde de Commissie meer dan 90 bijeenkomsten met platforms tussen 2022 en 2024. Daarin werd aangedrongen op strengere moderatie van politieke en maatschappelijke content.

Verkiezingen in Europa

Binnen Europa was de Commissie ook actief rond verkiezingen, blijkt uit het rapport. Voorafgaand aan minstens acht verkiezingen in zes EU-landen, waaronder Nederland, vond overleg plaats met platforms om extra censuurmaatregelen te treffen in de dagen voor de stembusgang.

De Nederlandse casus: ministerie als “trusted flagger”

In het rapport wordt ook Nederland expliciet genoemd. Voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 organiseerde de Europese Commissie een overleg met TikTok over “risico’s” rond de Nederlandse verkiezingen. Daarnaast werd het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken – destijds onder leiding van Hugo de Jonge – aangewezen als “trusted flagger” onder de DSA.

Trusted flaggers hebben de bevoegdheid om prioritaire meldingen te doen voor het verwijderen van content. De Amerikaanse commissie noemt dit een belangenconflict, omdat een ministerie dat zelf onderdeel is van het politieke proces extra invloed kreeg op wat er online mocht worden gezegd, juist in een periode waarin kiezers de zittende macht konden wegstemmen.

De meldingen betroffen onder meer “populistische”, anti-EU- en anti-migratie-uitingen, politieke satire en memes.

CDA’er De Jonge werd beloond voor bewezen diensten: hij is nu Commissaris van de Koning in Zeeland. En nu zit zijn partij weer in het kabinet.

Roemenië en twijfel over Russische inmenging

Het rapport zet tevens vraagtekens bij de rol van desinformatie in de Roemeense presidentsverkiezingen van 2024. TikTok meldde aan de Europese Commissie geen bewijs te hebben gevonden voor een gecoördineerde Russische campagne ter ondersteuning van kandidaat Călin Georgescu. Later bleek uit openbare berichtgeving dat de campagne financiering kreeg van een andere Roemeense politieke partij.

Desondanks werden de verkiezingsresultaten ongeldig verklaard op basis van vermeende buitenlandse inmenging.

We leven officieel in een fascistisch gekkenhuis

De publicatie van de documenten leidde tot scherpe reacties. Jurist en commentator Eva Vlaardingerbroek stelt dat de vrijgegeven stukken bewijzen dat de Europese Unie actief heeft ingegrepen in nationale verkiezingen door sociale-mediaplatforms onder druk te zetten om onwelgevallige politieke uitingen te censureren.

Zij wijst daarbij expliciet op de aanwijzing van het Nederlandse ministerie van Binnenlandse Zaken als “trusted flagger” in aanloop naar de verkiezingen en noemt dit een fundamentele aantasting van de democratische rechtsorde.

Vlaardingerbroek roept op tot de ontmanteling van de EU. “Democratie is dood.”

“Wie bewaakt hier eigenlijk de democratie? Of beter gezegd: hoe corrupt wil je het hebben?” vraagt oud-Europarlementariër Rob Roos zich hardop af.

Vastgoedondernemer Erik de Vlieger gaat nog verder en schrijft: “We leven officieel in een fascistisch gekkenhuis.”

“Dus eerst betaalt de Europese Commissie via Frans Timmermans miljarden euro’s aan NGO’s om ons een bepaalde boodschap op te dringen. En nu blijkt dat de EC sociale media platforms dwingt om haar onwelgevallige boodschappen bij ons weg te houden,” constateert econoom Wouter Roorda.

Over de auteur: Robin de Boer is economisch geograaf. Volg hem hier op Substack voor exclusieve content.
…

Blijf op de hoogte & steun onafhankelijke journalistiek

Lees meer over:
COVID-19 De Jonge DSA EU Europa Europese Commissie pandemie Von der Leyen